وهر كه را خدا از براي أو نوري قرار نداده پس از براي أو هيچ نور نيست » .
ابن ماهيار به سند معتبر از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده كه : مراد به
الَّذِينَ كَفَرُوا
بنى اميّه است ؛ ومراد به ظمآن وتشنه لب ، عثمان است كه بنى اميّه را بسوى سراب مىبرد كه اين آب است چون به آنجا رسيدند بغير عذاب الهى چيزى نديدند « 1 » .
ودر تفسير علي بن إبراهيم از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه :
ظُلُماتٌ
اشاره است به فتنهء أبو بكر وعمر ؛ و
يَغْشاهُ مَوْجٌ
مراد فتنهء عثمان است ؛
مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ
اشاره است به فتنهء طلحه وزبير ؛
ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ
اشاره به فتنههاى معاوية وساير بنى اميّه است . هرگاه مؤمن دست خود را در تاريكيهاى فتنههاى ايشان بدرآورد نزديك نيست كه تواند ديد ؛
وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ
يعنى :
هر كس را خدا از براي أو امامي از فرزندان فاطمه عليها السّلام قرار نداده پس أو را در قيامت امامي نخواهد بود كه به نور أو راه رود ، چنانكه در آيهء ديگر فرموده است
نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ
« 2 » فرمود كه : يعنى ائمهء مؤمنين در قيامت نور ايشانند كه در پيش رو ودست راست ايشان مىروند تا شيعيان را در منازل ايشان در بهشت نازل گردانند « 3 » .
وكلينى به سند صحيح وموثق اين حديث را روايت كرده به اندك اختلافى « 4 » .
وابن ماهيار به سند معتبر از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه
كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ
اشاره به أبو بكر وعمر است ؛
مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ
اشاره به أصحاب جمل وصفّين ونهروان است ؛
مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ
بنى اميّهاند ؛
إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَراها
يعنى : هرگاه أمير المؤمنين عليه السّلام دست خود را بدر آورد در ظلمتهاى فتنههاى ايشان نزديك نيست كه ببيند ، يعنى اگر سخن حكمتى در ميان ايشان بگويد قبول نكند از أو كسى مگر كسى كه اقرار به ولايت وامامت أو كرده باشد ؛
وَمَنْ لَمْ يَجْعَلِ
هامش
( 1 ) . تأويل الآيات الظاهرة 363 ؛ تفسير برهان 3 / 139 .
( 2 ) . سورهء تحريم : 8 .
( 3 ) . تفسير قمى 2 / 106 .
( 4 ) . كافى 1 / 195 .