زنده شوند مردم در قيامت » ،
فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَهُوَ سَقِيمٌ
« 1 » « پس انداختيم أو را از شكم ما هي به صحرائى كه در آن درختى وگياهى نبود وحال آنكه أو بيمار بود » وگفتهاند :
بدنش مانند بدن أطفال شده بود در هنگامى كه از مادر متولد مىشوند « 2 » .
وَأَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ
« 3 » « ورويانيديم بر أو درختى از كدو كه بر أو سايه افكند » ،
وَأَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ
« 4 » « وفرستاديم أو را بسوى صد هزار كس بلكه زيادة » يعنى به زمين نينوا كه از بلاد موصل است ؛ بعضي گفتهاند « أو » به معنى واو است يعنى صد هزار كس وزيادة ؛ بعضي گفتهاند مراد آن است كه فرستاديم أو را بسوى جماعت بسيارى كه اگر كسى مىديد ايشان را مىگفت صد هزار كسند يا زيادة . وزيادتى را بعضي گفتهاند بيست هزار بود ؛ وبعضي گفتهاند سى هزار بود ؛ وبعضي گفتهاند هفتاد هزار بود « 5 » .
فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ
« 6 » « پس ايمان آوردند ايشان پس برخوردار گردانيديم ايشان را تا آخر عمر ايشان » .
ودر جاى ديگر فرموده است
وَلا تَكُنْ كَصاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نادى وَهُوَ مَكْظُومٌ
« 7 » « ومباش مانند صاحب ما هي - يعنى يونس - در وقتي كه ندا كرد در شكم ما هي وحال آنكه محبوس بود ، يا مملو از خشم واندوه شده بود » ،
لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ
« 8 » « اگر نه اين بود كه تدارك كرد ودريافت أو را نعمتي از پروردگار خود هرآينه مىافتاد در بيابان خالى وأو محلّ ملامت ومذمّت بود » ،
فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ
هامش
( 1 ) . سورهء صافات : 145 .
( 2 ) . تفسير بيضاوى 3 / 471 .
( 3 ) . سورهء صافات : 146 .
( 4 ) . سورهء صافات : 147 .
( 5 ) . مجمع البيان 4 / 459 .
( 6 ) . سورهء صافات : 148 .
( 7 ) . سورهء قلم : 48 .
( 8 ) . سورهء قلم : 49 .