جَهُولًا
« 1 » ترجمهاش اين است كه : « ما عرض كرديم امانت را بر آسمانها وزمين وكوهها پس ابا كردند از آنكه بردارند آن را ، وترسيدند از آن ، وبرداشت آن را انسان ، بدرستى كه بود أو بسيار ظلمكننده وبسيار جاهل » « 2 » .
ودر حديث معتبر ديگر منقول است كه از حضرت صادق عليه السّلام پرسيدند كه : چگونه گرديده است ميراث يك مرد برابر ميراث دو زن ؟
فرمود : زيرا كه حبّهها كه آدم وحوّا خوردند هيجدهتا بود : آدم دوازده حبّه خورد وحوّا شش حبّه ، پس به اين سبب ميراث مرد دو برابر ميراث زن است « 3 » .
ودر حديث ديگر از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام منقول است كه : سه حبّه بود : دو حبّه را آدم ويك حبّه را حوّا خورد ، وبه اين سبب ميراث چنين شد « 4 » . وأول أصح است وممكن است كه خوشهء أول سه دانه بوده باشد وبه اين نسبت چند خوشه خورده باشند .
وبه سند معتبر ديگر از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام منقول است كه : اگر آدم گناه نمىكرد ، هيچ مؤمني گناه نمىكرد ؛ واگر حق تعالى توبهء آدم را قبول نمىكرد ، توبهء هيچ گناهكارى را هرگز قبول نمىكرد « 5 » .
وبه سند معتبر منقول است كه از أبو الصلت هروى از حضرت امام رضا عليه السّلام پرسيد كه :
يا بن رسول اللّه ! مرا خبر ده از آن درختى كه آدم وحوّا از آن خوردند چه درخت بود ؟
بدرستى كه مردم اختلاف كردهاند : بعضي روايت كردهاند كه آن گندم بود ، وبعضي روايت كردهاند كه انگور بود ، وبعضي روايت كردهاند كه درخت حسد بود .
فرمود : همه حق است .
أبو الصلت گفت : چگونه همه حقّ است با اين همه اختلاف ؟
هامش
( 1 ) . سورهء احزاب : 72 .
( 2 ) . معاني الأخبار 108 .
( 3 ) . علل الشرايع 571 .
( 4 ) . علل الشرايع 571 .
( 5 ) . علل الشرايع 84 .