قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ
« 1 » يعنى : « خدا در جواب ايشان فرمود كه : من مىدانم - از مصلحتى كه خواهد بود در آنها كه بدل شما قرار مىدهم - آنچه شما نمىدانيد » وأيضا مىدانم كه در ميان شما كسى هست كه در باطن كافر است وشما نمىدانيد ( يعنى شيطان ) .
وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها
يعنى : « تعليم كرد خدا به آدم نامها همه را » يعنى نامهاى پيغمبران خدا ونامهاى محمد وعلى وفاطمه وحسن وحسين عليهم السّلام وساير ائمهء طيّبين صلوات اللّه عليهم أجمعين را ، ونام مردانى از بزرگان وبرگزيدگان شيعيان ايشان ، واز عاصيان دشمنان ايشان را .
ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلائِكَةِ
يعنى : « پس عرض كرد محمد وعلى وأئمة را بر ملائكة » يعنى عرض كرد أشباح ايشان را كه نوري چند بودند در عالم أرواح .
فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
« 2 » يعنى : « خبر دهيد مرا به نامهاى اين جماعت اگر هستيد راستگويان » در اينكه همهء شما تسبيح وتقديسكنندهايد ، وشما را در زمين گذاشتن اصلح است از آنها كه بعد از شما خواهند آمد ، يعنى چنانچه نمىدانيد عيب وباطن آن كسى را كه در ميان شما است پس سزاوار است كه ندانيد عيب آنها را كه هنوز مخلوق نشدهاند ، همچنان كه نمىدانيد نامهاى شخصي چند را كه مىبينيد ايشان را .
قالُوا سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
« 3 » يعنى : « گفتند : تو را تنزيه مىكنيم وپاك مىدانيم از آنكه كارى كنى كه مصلحت در آن ندانى ، نيست علمي ما را مگر آنكه تو تعليم كردهاى به ما ، بدرستى كه توئى دانا به هر چيز ، وحكيمى كه آنچه مىكنى موافق حكمت ومصلحت است » .
قالَ يا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمائِهِمْ
يعنى : « پس خدا گفت : اى آدم ! خبر ده ملائكة را به نامهاى پيغمبران وأئمة عليهم السّلام » .
فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمائِهِمْ
يعنى : « چون خبر داد ملائكة را به نامهاى ايشان » شناختند
هامش
( 1 ) . سورهء بقره : 30 .
( 2 ) . سورهء بقره : 31 .
( 3 ) . سورهء بقره : 32 .