روى برتافتند ، نوبختى نيز در فرق الشيعة « 1 » آورده است . در اين نقل و روايات ديگرى ، اشاره به گرايش عبد الله ، از نظر عقيدتى ، به مرجئه شده است . « 2 »
نوبختى انشعاب شيعه را به شش فرقه پس از رحلت امام صادق عليه السّلام بدين ترتيب برمىشمارد :
1 - كسانى كه معتقد بر مهدويت خود امام صادق عليه السّلام بودند .
2 - اسماعيليهء خالصه كه هنوز بر زنده بودن اسماعيل اصرار مىورزيدند .
3 - آنان كه به امامت محمّد فرزند اسماعيل اعتقاد داشتند . « 3 »
4 - دستهاى كه به امامت محمّد بن جعفر معروف به ديباج معتقد بودند .
5 - گروهى كه امامت عبد الله افطح را - كه ذكرش گذشت - قبول داشتند .
نوبختى در تعليل اين اختلاف مىگويد : شيعيان به استناد حديث : الامامة فى الأكبر من ولد الامام « 4 » به سراغ او رفتند اما وقتى از پاسخ به پرسشهايش بر نيامد رهايش كردند . وى مىنويسد : در ابتدا بسيارى از مشايخ شيعه به سراغ او رفتند .
عبد الله حدود 70 روز پس از وفات امام صادق عليه السّلام بدرود حيات گفت و هيچ فرزند پسرى از خود باقى نگذاشت و پيروان او ناچار همگى از اعتقاد به امامت وى برگشته و به امامت موسى بن جعفر عليه السّلام گرويدند . گرچه شمارى از آنان در همان دوران حيات عبد الله به سوى امام موسى كاظم عليه السّلام بازگشته بودند .
6 - كسانى كه به امامت موسى بن جعفر عليه السّلام اعتقاد داشتند .
از ميان شيعيان افرادى چون هشام بن سالم ، عبد الله بن ابى يعفور « 5 » ، عمر بن يزيد بيّاع السابرى ، محمّد بن نعمان ، مؤمن طاق ، عبيد بن زراره ، جميل بن درّاج ، ابان بن تغلب « 6 » و هشام بن حكم كه از بزرگان آنان و اهل علم و نظر و از فقهاى شيعه به حساب مىآمدند ، به امامت موسى بن جعفر عليه السّلام را پذيرفتند . تنها كسانى كه به امامت
هامش
( 1 ) . فرق الشيعة ، صص 78 - 77
( 2 ) . الفصول المختاره ، ص 253
( 3 ) . شيخ مفيد تعداد كسانى را كه به امامت او قائل شدند بسيار اندك مىداند ، نك : الفصول المختاره ، ص 252 . با اين حال بعدها ، همين گروه بود كه به نام اسماعيليه شهرت يافت .
( 4 ) . امامت از آن بزرگترين فرزند امام قبلى است .
( 5 ) . در برخى منابع به درگذشت او پيش از اين قضايا اشاره شده است .
( 6 ) . همان