[ مقدمات پژوهش ]
مقدّمهء مصحّح
بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه ربّ العالمين ، و الصلاة و السلام على محمّد و على آله الطيّبين الطاهرين در تعريف علم كلام - كه اصول دين و علم توحيد و صفات هم خوانده شده - گفتهاند : « هو علم يقتدر معه على إثبات العقائد الدينية على الغير بإيراد الحجج و دفع الشبهة » يعنى : علمى است كه شخص با داشتن آن بر اثبات عقايد دينى براى ديگران از طريق طرح ادلّه و پاسخگويى به شبهات ، توان ( اقتدار ) مىيابد . « 1 »
اين تعريف به ما مىنماياند كه علم كلام متكفّل دو وظيفهء مهم در عرصهء تفكّر دينى است :
1 . اثبات تصديقات دينى و الزام ديگران بدانها .
2 . دفاع از دين و دفع شبهات مطروحه پيرامون آن .
زمان پيدايش علم كلام در تاريخ تفكّر اسلامى ناپيدا است ، آنچه مسلّم است پارهاى از مسائل كلامى در نيمهء دوم قرن اوّل هجرى در ميان مسلمين مطرح بوده است .
توسعهء حكومت اسلامى موجبات تبادل و تفاهم و همزيستى مسلمين را با ملل و
پاورقی
( 1 ) كشّاف اصطلاحات الفنون ، محمّد على بن على تهانوى ( به نقل از تاريخ انديشههاى كلامى در اسلام ، ج 1 ، ص 17 ) .