از ابو الحسن احمد بن جعفر بن محمد بن عبيد الله منادرى سى و چهار حديث ، از كتاب حافظ از محمد بن عبد الله حضرمى معروف به ابن مطيق سه حديث ، از كتاب الرعايه لاهل الرواية از ابو الفتح محمد بن اسماعيل بن ابراهيم فرغانى سه حديث . روايت حميدى از كتاب استيعاب نوشته ابو عمر و يوسف بن عبد البر نميرى يك حديث .
همچنين در برخى از روايات شاذى كه از سوى اهل سنت نقل شده آمده است كه مهدى همان عيسى ( ع ) است . برخى از علما گويند اما روايتى كه از حسن بصرى از انس بن مالك مرفوعا نقل شده مبنى بر آنكه امور همچنان سختتر مىشود و دنيا به طرف فنا و نيستى مىگرايد و مردم آزمندتر مىگردند و قيامت جز با بد شدن مردم ، بر پاى نمىشود و مهدى جز عيسى بن مريم نيست . اين روايت را شافعى و ابن ماجه در سنن و حاكم در مستدرك آورده است . حاكم گويد : من از باب تعجب اين حديث را ذكر كردهام نه آنكه بخواهم بدان احتجاج كنم . بيهقى نيز گويد : تنها محمد بن خالد بدين روايت تفرد جسته است و حاكم در اين باره گويد : او فردى مجهول و ناشناخته است و نسايى تصريح كرده كه محمد بن خالد ناشناخته است . ابن ماجه نيز گويد : اين حديث را تنها شافعى از ابن خالد روايت كرده است .
نگارنده : در كتاب كشف الغمة به نقل از كتاب البيان فى اخبار صاحب الزمان نوشته محمد بن يوسف كنجى شافعى آمده است كه مدار حديث « مهدى جز همان عيسى بن مريم نيست » بر محمد بن خالد جندى ، مؤذن الجند ، مىگردد . شافعى گويد : محمد بن خالد در ضبط و نقل حديث ، فردى سهل انگار و بىدقت بوده وى در ادامه گويد : دربارهء مهدى اخبار متواترى از بسيارى از راويان از پيامبر ( ص ) روايت شده است مبنى بر آنكه وى هفت سال حكومت مىكند و زمين را از عدل و داد پر مىكند و عيسى بن مريم نيز در ركاب اوست و وى را در كشتن دجال در باب لد در سرزمين فلسطين يارى مىدهد . مهدى به امامت امت مىايستد و عيسى پشت سر آن حضرت به نماز مىايستد . اين روايات ماجراى مهدى را به تطويل و تفصيل بيان كردهاند . شافعى در كتاب الرساله نيز مىنويسد : ما را بر اين عقيده روايتى است كه آن را نقل مىكنيم اما ذكر سند آن به درازا مىكشد . شافعى در ادامه گفتارش مىگويد : علما بر اين نكته متفقند كه چنانچه راوى معروف به تساهل و بىدقتى باشد ، روايتش مورد پذيرش قرار نمىگيرد .
كنجى همچنين در كتاب البيان به اسناد خود از ابن عباس نقل كرده و گفت : رسول خدا ( ص ) فرمود : امتى كه من در آغاز آن و عيسى در پايان آن و مهدى در وسط آن هستيم هرگز هلاك نمىشود . كنجى گويد : اين حديث حسن است و ابو نعيم در عوالى و احمد بن حنبل در
سيره معصومان ( فارسي ) — صفحة 301
مساهمون: على حجت كرمانى
ص٣٠١