طاعت ناقص ما موجب غفران نشود * راضيم ار مدد علّت عصيان نشود
و ارباب تفسير « هجوع » را به خواب قليل تفسير كردهاند . و در لفظ « ما » چند وجه گفتهاند : اول آنكه : زايدهاش دانستهاند . دوم و سيّم آنكه ماء مصدرى و ماء موصولهاش گفتهاند ، اى كانوا قليلا من اللّيل هجوعهم ، او الّذى يهجعون فيه .
و رفع مصدر يا موصول بر فاعليّت است به قليلا . و جايز نيست كه ماء نافيه باشد زيرا كه ما بعد ماء نافيه عمل در ما قبلش نمىكند ، و اگر چنانچه ماء نافيه باشد هر آينه حمل بر نفى كردن صحيح باشد « 1 » - فتأمّل » .
و نيز روايت كرده است در كتاب مذكور :
انّه جاء رجل الى امير المؤمنين عليه السّلام فقال : انّى قد حرمت صلاة اللّيل . فقال امير المؤمنين عليه السّلام انت رجل قد قيّدتك ذنوبك .
يعنى : « بدرستى كه شخصى به خدمت امام المتّقين امير المؤمنين عليه السّلام آمد و گفت كه :
مدتى شده است كه از نماز شب گزاردن محروم شدهام ، پس آن حضرت در مقام جواب او درآمده فرمودند : تو مردى هستى كه گناهان تو ترا به قيد در آورده است و مانع از نماز شب شده است » كنايه از آنكه گناه كردن در روز باعث محرومى از نماز شب است .
و روايت كرده است شيخ الطّائفة و امام الشّيعة در كتاب « تهذيب الأحكام » به سند صحيح از امام به حق ناطق امام جعفر صادق عليه السّلام در تفسير قول خداى تعالى :
إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا
« 2 » كه مراد به قيام ، برخاستن بنده است از جامهء خواب خود ، يعنى چون وقت نماز شب درآيد بنده از جامهء خواب خود برخيزد به جهت نماز گزاردن ، و ازين برخاستن بجز رضاى خود حضرت عزّت چيزى ديگر اراده ننمايد و در خاطر او نگذرد ، و خالصا مخلصا للَّه تعالى برخاسته
هامش
( 1 ) ترجمهء صحيح چنين است : « و اگر چنانچه اين قاعده كه ماء نافيه در ما قبلش عمل نمىكند نبود هر آينه حمل بر نفى كردن صحيح بود » .
( 2 ) سورهء مزمل : 73 - آيهء 6 .