برائة مذكور ساخته كه :
إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ
« 1 » .
و ارباب تفسير ، عمارت مساجد را در آيهء كريمهء مذكوره دو تفسير كردهاند :
اول - آنكه مراد از عمارت مساجد بنا كردن و تعمير نمودن و جاروب كشيدن و متوجه فرش و روشنائى آن شدن است . دويم - آنكه مراد از عمارت مساجد كثرت تردّد در آن است از جهت عبادت گزاردن ، و به غير عبادت او به كارى ديگر از امور دنيوى اشتغال ننمودن .
مترجم گويد : « و مؤيّد اين معنى است آيهء كريمهء :
وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا - تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً
« 2 » ، چه مفسّرين گفتهاند كه : مراد به مساجد درين آيه همين مسجدهاى متعارف است ، و معنيش آنكه : مساجد را مختصّ به خدا دانيد و چون در آن مشغول عبادت شويد ديگرى را غير خداى خود شريك در عبادت مسازيد ، و به غير عبادت او به كار ديگر اشتغال منمائيد - و اللَّه أعلم » .
و ادحر - به دال و حاء و راء مهمله بر وزن اعلم - به صيغهء امر به معنى ابعد است ، يعنى « دور گردان از من شيطان را » .
و الرّجيم به معنى مطرود است يعنى رانده شده از درگاه ، و دور گشته از رحمت إله . و اين صيغه فعيل است به معنى مفعول ، و اصل آن از رجم كردن به سنگ است .
[ تفسير فصول اذان ]
و به تحقيق كه در تفسير اللَّه اكبر روايت كردهاند كه : مراد از آن آنست
هامش
( 1 ) سورهء توبه : 9 - آيهء 18 . « جز اين نيست كه آباد مىسازد مساجد خدا را آن كس كه به خدا و روز قيامت ايمان آورده و نماز مىخواند و زكات مىدهد و از احدى جز خدا هراسى ندارد ، پس اميد است كه چنين كسانى از هدايتيافتگان باشند » .
( 2 ) سورهء جن : 72 - آيهء 18 . ترجمه در خود متن آمده است .