به بندگان ، پيش از اعمالى بوده كه آنان انجام دادهاند يا پس از آن بوده است ؟ » .
مرد گفت : « البتّه رحمت الهى پيش از پيدايش اعمال بندگان تحقّق داشته است » .
على عليه السّلام فرمود : « حالا درست فكر كردى و صحيح گفتى ، ولى جلوتر چنين فكر نمىكردى و راه گمراهى و هلاكت مىپيمودى » .
آن مرد كه گويا مشكلش حل شده بود ، از حضور على عليه السّلام مرخّص شد ولى فورى دوباره برگشت و سؤال ديگرى مطرح ساخت و پرسيد :
« يا امير المؤمنين ! آيا اينكه ما زندهايم و مىميريم و كارهايى انجام مىدهيم و يا ترك مىكنيم ، همهء اينها با نخستين مشيّت خدا صورت مىگيرد ؟ » .
على عليه السّلام فرمود : « تو باز هم گرفتار مسألهء مشيّتى ؟ من از تو چند سؤال مىكنم كه ناگزيرى پاسخ بدهى ، آيا خدا بندگانش را آنطور كه مىخواست آفريد يا آنگونه كه آنان مىخواهند ؟ » .
مرد گفت : « البتّه آنطور كه خود مىخواست » .
على عليه السّلام فرمود : « آيا خداوند بندگانش را براى آنچه خود مىخواهد ، خلق كرد يا براى آنچه بندگان مىخواهند ؟ » .
مرد گفت : « براى آنچه خود مىخواهد » .
على عليه السّلام فرمود : « آيا بندگان خدا در روز قيامت آنطور كه خدا مىخواهد محشور خواهند شد ، يا آنگونه كه خودشان مىخواهند ؟ » .
على ( ع ) و فلسفه الهى ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص٩٥