يافت و پيروز خواهيد شد . اگر پيروز شوند آن را در نظر ياران خويش براى خود حجت و برهان قرار مىدهد و معجزه مى نامد و اگر پيروز نشوند به آنان مى گويد نيتهاى شما دگرگون شد و در سخن من شك و ترديد كرديد و خداوند نصرت خود را از شما باز داشت ، و نظير اين سخن را مى گويد ، زيرا عادت هم بر اين جارى شده است كه پادشاهان و سالارها به ياران خود و سپاهيان خويش وعده نصرت و پيروزى مى دهند و آنان را به پيروزى اميدوار مى سازند و در صورتى كه اين كار واقع شود دليل خبر دادن از غيب و معجزه نيست .
نوع دوم خبر دادن قطعى از امور غيبى و پوشيده است مانند همين خبر كه على ( ع ) داده است و چون آن را مقيد به شمارى مشخص از اصحاب خود و خوارج نموده است و پس از پايان جنگ همان گونه كه گفته اتفاق افتاده است و هيچ بيش و كمى در آن صورت نگرفته است ، بنابراين احتمال هيچ گونه اشتباهى در آن نيست و اين از اخبار خداوند است كه على ( ع ) آن را از پيامبر ( ص ) آموخته و دانسته است و پيامبر ( ص ) هم آن را از پيشگاه خداوند سبحان فرا گرفته است و قدرت معمولى بشر از ادراك نظير اين اخبار عاجز و ناتوان است و براى امير المؤمنين على ( ع ) در اين مورد چيزهايى بوده كه براى ديگران وجود نداشته است .
و مردم به سبب مشاهده همين گونه معجزات و احوالى كه با قدرت معمولى بشرى منافات دارد دربارهء على ( ع ) به اشتباه افتادهاند و گروهى در اين باره چندان مبالغه و غلو كردهاند كه گفتهاند : جوهر ذات خداوندى در او حلول كرده است . و اين موضوع همان گونه است كه مسيحيان در مورد عيسى عليه السلام گفتهاند ، و همانا كه پيامبر ( ص ) اين موضوع را به على ( ع ) خبر داده و به او فرموده است : « در مورد تو دو تن هلاك مى شوند ، دوستى كه غلو كند و دشمنى كه كينه ورزد . » بار ديگرى به على ( ع ) چنين فرمود : « سوگند به كسى كه جان من در دست اوست اگر نه اين بود كه مى ترسم گروههايى از امت من دربارهء تو همان سخن را بگويند كه مسيحيان
جلوه تاريخ درشرح نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 2
مساهمون: ابن أبي الحديد
ص٢