جلد اول در دو باب است . باب اول : بررسى تاريخى علوم قرآن با اين مباحث : معناى لغوى و اصطلاحى علوم قرآن ، وارد شدن علم تفسير در اصطلاح ، تفاوت بين علوم قرآن و اصول تفسير ، پيدايش علوم قرآن و تأليف در علوم قرآن . باب دوم ؛ مقدمات يازده تفسير بررسى شده است .
جلد دوم : ادامه معرفى دو مقدمه تفسير ديگر و سپس در باب سوم ، هجده مورد از موضوعات علوم قرآن است كه در آن مقدمههاى تفسيرى مورد بررسى قرار گرفته است . اين اثر ، از انتشارات الرسالة بيروت ، 1425 ق / 2004 م « 1 » است .
علوم القرآن و التفسير ، محسن عبد الحميد .
بغداد ، دار الحكمة ، 1991 م .
علوم القرآن و الحديث « 2 » ، احمد محمد على داود .
بيروت ، الشركة المتحدة ، 1408 ق / 1988 م .
علوم قرآن و فهرست منابع ، سيد عبد الوهاب طالقانى .
اين اثر مجموعهاى باارزش در علوم قرآن به زبان فارسى است . فهرست اجمالى منابع هر علم ، بر ارزش آن افزوده است .
كتاب از پيشگفتار ، مقدمه و دوازده علم و مبحث قرآنى ، منضم به مطالبى ديگر ، ترتيب يافته است .
در مقدمه ، مقصود از علوم قرآن و تقسيم آن به « علوم في القرآن » و « علوم للقرآن » ، كتابهاى آغازين علوم قرآن و معروفترين مجموعههاى علوم قرآن ، فهرست كتب علوم قرآن ، اصطلاح و تقسيمات آن آمده است .
عنوان دوازده علم كتاب عبارت است از : 1 - تاريخ قرآن ؛ 2 - قراءات ؛ 3 - تجويد ؛ 4 - غريب القرآن ؛ 5 - مجاز القرآن ؛ 6 - وجوه قرآن ، 7 - اعراب القرآن ؛ 8 - ناسخ و منسوخ ؛ 9 - محكم و متشابه ، 10 - اسباب النزول ، 11 - تفسير ؛ 12 - تأويل .
مقدمه و ده علم اول در جلد اول و تفسير و تأويل و مباحثى چون اعجاز ، قصص ، امثال و اقسام قرآن ، آيات الاحكام ، كتابهاى مرتبط با قرآن مانند معارف اسلام در قرآن ، قرآن و علم
هامش
( 1 ) . حقى ، كتاب ياد شده .
( 2 ) . زركشى ، 1 / 68 .