مكه كه بيابانى بىآب بود ساكن ساخت . كعبه در مكه به دست آن پيامبر عظيم الشأن بنا گرديد و از جهت تجارى و از جهت تشريفات مذهبى مكه ارزش و اعتبار يافت . اهميت حياتى و جهانى اين شهر با ظهور پيامبر اسلام شروع شد . وجه تسميهء اين شهر را مختلف گفتهاند ، از جمله اينكه گناه شخص در آن مىريزد يا ستمكننده در آن هلاك مىشود ( يا بيرون رانده مىشود ) يا كمآب است يا در وسط زمين واقع است و يا . . . و بنقلى منظور از بطن مكه ( در آيه ) حديبيه است به جهت نزديكىاش به مكه .
مكى ( م كّ )
منسوب به مكه . آيه مكى و سورهء مكى را گويند .
سورههاى مكى قرآن ( بنقلى ) 86 سوره است .
براى شناخت اين سور ملاكها و خصوصياتى كلى و شايع وجود دارد ( كه اگر نص معارض در ميان نباشد ) قابل اعتماد است . در اين سورهها :
1 . سجده وجود دارد .
2 . كثرت سوگند است .
3 . لفظ « كلا » به كار رفته است .
4 . غالبا خطابات با عنوان
« يا أَيُّهَا النَّاسُ »
آمده .
5 . قصص انبيا و ملل گذشته آمده است ( جز بقره ) .
6 . داستان حضرت آدم و ابليس ديده مىشود ( جز بقره ) .
7 . نوعا آيات سورهها و خود سورهها كوتاه هستند .
8 . حروف مقطعه آغازگر است ( جز در سور بقره و آل عمران و در رعد اختلاف است ) .
9 . لحن شديد و تند است ( نسبت به اهل مكه كه اهل عناد و لجوج در برابر حق بودند ) .
10 . دربارهء اصول معارف و اصل ايمان به خداوند و دعوت به اسلام بحث شده است .
11 . دعوت به پايبندى به اخلاق و سلامت عقيده و ترك لجاج و عناد و ناچيز شمردن عقايد باطل و بى اساس مشركان شده است . ( پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 77 الى 79 - تاريخ قرآن ، معرفت ، ص 49 الى 51 )
مكيه ( م كّ ىّ )
شهرت برخى از سورههاى قرآن - مكى
ملأ ( م ل ء )
قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ
( اعراف - 109 )
ملأ در قرآن بيشتر در اشراف قوم به كار رفته است . و ملأ اشرافى است كه ابّهتشان چشمها را و هيبتشان دلها را پر مىكند . قرآن كريم دشمنان زر و زوردار پيغمبران را ملأ مىنامد ( قاموس قرآن - خلافت و ولايت از نظر قرآن و سنت - ص هشت )
ملأ اعلى
لا يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلى
( صافات - 8 )
والاترين جمعيت . به تفاوت قول مراد از آن است : عالم ارواح - مخلوقاتى كه در كرات آسمانىاند - فرشتگان - ملائكة مقرب - جايگاه ملائكه - خاندان پيغمبر ( قاموس قرآن - لغات قرآن - معارف و معاريف - خلافت و ولايت از نظر قرآن و سنت ، ص هشت )
ملائكه ( م ء ك )
جمع ملك
الف . - سورهء ملائكه
ب . در قرآن مجيد از ملائكه ( ده بار به صورت