د
دابة الارض ( بّ ت ل ا )
وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ
( نمل - 82 )
جنبندهء زمين . از اين آيه به دست مىآيد كه در آينده جنبندهاى از زمين خارج شده و با مردم سخن خواهد گفت و خروج دابّه براى آن است كه ايمان آورند و حق براى آنها روشن شود طبق روايتى منقول از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دابة الارض يكى از ده علامتى است كه پيش از قيامت بايد پديد آيد و لذا عدهاى آن را يكى از علايم قيامت يا نشانهء نزديكى قيامت دانستهاند و اينكه اين جنبندهء زمين چيست و كيست در روايات اسلامى و سخنان مفسرين بحثهاى زيادى شده است :
الف . گروهى آن را در يك موجود جاندار و جنبندهء غيرعادى از غير جنس انسان با شكلى عجيب دانستهاند و براى آن عجايبى نقل كردهاند كه شبيه عادات و معجزات انبياء است و اين جنبنده در آخر زمان ظاهر مىشود ( و طبق برخى نقلها ميان صفا و مروه بيرون مىآيد ) و از كفر و ايمان سخن مىگويد و منافقين را رسوا مىسازد و بر آنها علامت مىنهد . طبق برخى نقلها دابة الارض ميان دو چشم كافر مىنويسد « كافر » . عصاى حضرت موسى عليه السّلام و انگشتر حضرت سليمان عليه السّلام با اوست ، صورت مؤمن را به عصا روشنى مىدهد و بينى كافر را به انگشتر مهر مىزند .
ب . گروهى به پيروى از رواياتى او را يك انسان ( فوق العاده و متحرك و فعال ) مىدانند كه يكى از كارهاى اصلىاش جدا ساختن صفوف مسلمين از منافقين و علامتگذارى آنهاست و به اين ترتيب او يك انسان قدرتمند افشاگر است كه طبق برخى روايات تطبيق شده است با حضرت امير المؤمنين و يا با حضرت مهدى عليه السّلام ( تفسير نمونه - مجمع البيان - قاموس قرآن - نجم الثاقب ، ص 47 - و . . . )
دار
1 .
وَ الَّذِينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإِيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ
( حشر - 9 ) شهر مدينه است .
2 .
أُولئِكَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ
( رعد - 25 ) جهنم است .
3 .
سَلامٌ عَلَيْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ
( رعد - 24 ) بهشت است .
دار الآخره ( خ ر )
- آخرت