الآثار شيخنا و ملاذنا و مولانا المحدث القمى انار اللّه برهانه :
ولادتش در سنه 1294 در بلدهء طيبه قم واقع شد اول طفوليت و جوانى را در قم گذرانيده و فنون ادبيّه را مطابق معمول آن زمان تحصيل و تكميل نموده و به طورى در اين فن متبحر گرديد كه او را فرّاء مىخواندند .
در سال هزار و سيصد و دوازده به نجف مشرّف گشتند و چند سالى را به تحصيل و تلمّذ نزد بزرگان و اساتيد گذرانيدند مخصوصا خدمت مرحوم سيد الفقهاء آية اللّه آقاى آقا سيد محمد كاظم طباطبائى يزدى - رحمه اللّه - متوفى در سال هزار و سيصد و سى و هفت تحصيل فقه نموده و فنون ديگر را نيز نزد اساتيد ديگر استفاده نمودند .
اما از آنجايى كه بيشتر به احاديث و رجال و درايه علاقهمند بودند مدتى را در خدمت حضرت ثقة المحدثين و حجة الاسلام و المسلمين مرحوم حاج ميرزا حسين نورى - رحمه اللّه - به كسب علم حديث پرداخت چنان كه خود آن مرحوم در كتاب فوائد الرضويه بدين موضوع اشاره فرموده است .
از جمعى از مشايخ اجازه گرفتهاند : يكى شيخ مرحوم محدث نورى است و ديگر از سيد حسن صدر موسوى صاحب تكمله امل الآمل و ديگر از شيخ عالم فاضل فقيه محدث اديب اريب مرحوم حاج ميرزا محمد قمى صاحب اربعين الحسينيه و جمعى ديگر از علماء محدثين .
و پس از مدتى اقامت در نجف بر اثر عارضهء مزاجى و ضيق النفس كه مبتلا شده بود به قم مراجعت فرمود و در مولد و موطن اصلى خود اقامت نمود و در خلال اين مدت همى جز جمعآورى احاديث و تأليف نداشتند درست در خاطر دارم در اول كودكى با مرحوم والدم هر وقت از شهر خارج مىشديم ايشان از اول صبح تا به شام مرتبا به نوشتن و مطالعه مشغول بودند : و اول تصنيف ايشان فوائد الرجبيه است كه به خط خود ايشان نوشته شده و به چاپ رسيده . و چنانچه خود ايشان مىفرمودند قبل از بيست سالگى آن را تأليف نمودم .
در سال 1337 به مشهد مقدس رضوى عليه السّلام عزيمت فرمود و در آنجا مجاور گرديد و چند بار به زيارت خانهء خدا مشرف گرديدند .
و ضمنا سفرى به هندوستان فرمود و گاهى هم در ايام فراغت به خصوص ايام اقامه عزا مردم را به مواعظ و سخنان سودمند موعظه مىفرمودند .
و در سال 1341 به تقاضاى جمعى از آقايان طلاب و محصلين مشهد شبهاى پنجشنبه و جمعه درس اخلاق شروع فرمودند و قريب هزار تن از طلاب و علماى شهر در مدرسهء ميرزا
نفس المهموم ( دمع السجوم ) ( فارسي ) — صفحة 586
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص٥٨٦