پس هر گاه عقلش از نور باشد در اين صورت او عالم ، حافظ ، باهوش و زرنگ خواهد شد و مىفهمد كدام شخص به او خدمت مىكند و يا به او خيانت مىنمايد ، و هر گاه اينها را درك كرد و حقيقت را فهميد در اين جا موحد مىگردد و خدا را مىشناسد و به اطاعتش اقرار مىكند .
( 1 )
در خصوصيات قلب
( 2 ) 1 . امام صادق عليه السّلام فرمود : قلب در باطن آدمى حركت مىكند و دنبال حق مىرود ، و هر گاه به حق رسيد مطمئن مىگردد و استقرار پيدا مىكند و بعد اين آيه را تلاوت فرمودند :
فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ
تا
كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ
.
( 3 ) 2 . فرمود : روز قيامت از گوش مىپرسند از آنچه شنيده و از چشم از آنچه ديده و از دل و آنچه در نظر گرفته بعد اين آيه شريفه را تلاوت كردند :
إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا
.
( 4 ) 3 . امام از پدرش روايت كرد كه حضرت باقر عليه السّلام فرمود : هيچ چيز مانند گناه و فساد دل را آلوده نمىكند ، قلب با گناه مبارزه مىكند و اين مبارزه ادامه دارد تا وقتى كه گناه بر قلب غالب مىگردد تا آنگاه كه پائين آن بالا و بالاى آن پائين مىرود .
( 5 ) 4 . فرمود : هر گاه با هم برخورد كرديد مذاكره كنيد زيرا مذاكره به دل حيات مىدهد .
( 6 ) 5 . رسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله فرمود : در آدمى پاره گوشتى هست كه هر گاه او سالم باشد همه بدن سالم مىشوند و هر گاه بيمار شود همه بدن بيمار مىشوند و آن قلب انسان است .
( 7 ) 6 . على عليه السّلام فرمود : اشك انسان خشك نمىشود مگر اينكه دل قساوت پيدا كند و دلها قساوت پيدا نمىكنند مگر اينكه گناهان زياد شوند .
( 8 ) 7 . امام صادق عليه السّلام فرمود : سه چيز هستند كه دل را مرده مىكنند ، شنيدن لهويات ، شكار كردن و رفتن در خانه حاكمان .