كنيم ، نه آنكه علم اخلاق به گزينش موضوع مباشر اهمّيّت ندهد ( برعكس ، بلكه اين گزينش موضوع ، نخستين شرط آن است ) ، ولى به خاطر آنكه عمل مربوطهاى كه اين نيّت نخستين را بهطور كامل فاقد است ، در محدودهء اخلاق
[ Amorale ]
« 1 » نمىگنجد ، به اين معنى كه منحرف از آن است ، درحالىكه ارادهاى كه به دنبال هدفهاى نامشروع مىشتابد ، ارادهء ضدّ اخلاق
[ immorale ]
يعنى تبهكار است .
امّا نيّت روانى ، بيش از آنچه كه به حقيقت زندگى اجازهء كار را مىدهد ، عمل نمىكند ، واقعيّت حيات است كه آن را صحّه مىگذارد و بر آن اعتماد مىكند ، درحالىكه نيّت نيكوى اخلاقى ، ارزشهاى مناسب را به سمت آن عمل جلب مىكند . بىترديد ، پسنديده خواهد بود كه اين دو نوع عمل را در زبان رايج به دو نام مختلف مشخّص كنند ، ولى با كمال تأسف اين كار انجام نگرفته است ، بلكه همواره با يك لفظ بين اين مفهوم خلط مىشود ، تنها راهى كه براى رفع اين مشكل براى ما مانده ، اين است كه معناى دقيق مورد نظر را برحسب سبك و سياق و يا شرايط و مواردى كه استعمال شده ، از همان يك لفظ استفاده كنيم . امّا كسانى كه سخت علاقه دارند كه به طور وضوح و مشخّص معنى آن را بدانند ، سزاوار است كه به صفات مميّزه و به ويژگىهايى از قبيل : معناى اوّل ، يا معناى دوم ، نيّت مباشر يا غير مباشر ، روانى يا اخلاقى ، موضوعى و يا غايى آن را مشخّص كنند .
با اين همه ، برخى از علماى اخلاق به نام [ نيت
Intention
] براى معنايى كه ارتباط با عمل دارد ، و به نام [ قصد
intentionnalite
] براى معنايى كه به غايت مربوط مىشود ، بسنده مىكنند ، تا به نحوى اين مشكل را حل كنند و درعينحال سخن را كوتاه مىكنند .
امّا ما اين دو مبحث را با دو واژهء : [ نيت
Intention
] و [ انگيزهها
Mobiles
] به خاطر وضوح بيشتر ، عنوان مىكنيم .
نيّت
ما هماكنون فرض را بر اين قرار مىدهيم كه ممكن است اراده ، خود را در همان عمل
هامش
( 1 ) - منظور از اين كلمه آن است كه فاقد انديشهء مسائل اخلاقى است و ارتباطى با آنها ندارد .