مىگذارند و يا شعر به ما الهام مىكند ، بلكه يك واقعيّت اخلاقى در جوهر ذات خود است ؛ آن فراموشى هر نوع اندوه و از بين رفتن هر نوع عقده و كينهتوزى از دلهاست :
« وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهارُ . »
« 1 » .
رابعا : امّا در مورد آنچه مربوط به خوراك لذّتبخش بهشتيان است ، تفسير به مقتضاى آيهء :
« فَواكِهُ وَ هُمْ مُكْرَمُونَ . »
« 2 » ، مشخّص مىسازد كه مهمانان آسمانى براى صرف شادى و شادمانى به يكديگر چيزى مىدهند و مىگيرند ، و هيچ نيازى براى حفظ حيات و يا سلامتىشان ندارند ، توضيح اينكه چون از كسانى هستند كه خداوند بر آنها منّت نهاده ، بدنهايى غير قابل تباهى داده است . از اينرو نيازى به هيچ نوع حفاظتى ندارند . « 3 »
خامسا : بيشترين چيزى كه شايان توجّه است ، همان عنايتى است كه قرآن موقعى كه از شراب آسمانى سخن مىگويد ، آن را ابراز مىدارد ، « به اين ترتيب كه جنبهء ناگهانى بودن را از آن نفى مىكند كه صفت مشروبات معروف در اين زندگانى دنيوى است . » ، و قرآن كريم در آن باره مىفرمايد كه نيكوكاران به زودى آن را مىنوشند :
« شَراباً طَهُوراً . »
« 4 » .
و هرگز لذّت جام شراب بهشتى عقل را زايل نمىكند ، زيراكه اين شراب :
« لا فِيها غَوْلٌ وَ لا هُمْ عَنْها يُنْزَفُونَ . »
« 5 » ، و هرگز از اين باده بهشتيان را دردسر و بيمارى پديد نمىآيد :
« لا يُصَدَّعُونَ عَنْها . »
« 6 » ، و هرگز دروغگويى و پرتوپلاگويى را به همراه ندارد :
« لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا كِذَّاباً . »
« 7 » ، و هرگز آنها را به گناهى وانمىدارد ، زيراكه :
« لا لَغْوٌ فِيها وَ لا تَأْثِيمٌ . »
« 8 » .
سادسا : اين اهتمام به موضوع همسران را ملاحظه مىكنيم كه چندين بار تكرار كرده كه با وجود اين نسبتا كم است . بنابراين قرآن كريم نخواسته است كه تنها اشاره به معاشرت مردان با زنان در بهشت داشته باشد ، بلكه پس از آنكه مشخّص كرده است كه چگونه زنان دوشيزه
هامش
( 1 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 43 : كينهها و حسدها و دشمنىها را از دل آنها برمىكنيم ، از زير قصرهاى آنها نهرهاى آب جريان دارد .
( 2 ) - صافات ( 37 ) آيهء 42 : ميوهها ( ى گوناگون پرارزش ) و آنها گرامى داشته مىشوند .
( 3 ) - ر ك : تفسير جلالين ، ص 590 ، صافات / 42 .
( 4 ) - انسان ( 76 ) آيهء 21 : شراب طهور .
( 5 ) - صافات ( 37 ) آيهء 47 : شرابى كه در آن نه مايهء تباهى عقل است و نه از آن مست مىشوند .
( 6 ) - واقعه ( 56 ) آيهء 19 : از آن دردسر نمىگيرند .
( 7 ) - نبأ ( 78 ) آيهء 35 : ( بهشتيان ) در آنجا نه سخن لغو و بيهودهاى مىشنوند و نه دروغى .
( 8 ) - طور ( 52 ) آيهء 23 : نه بيهودگى در آن است و نه گناه از يكديگر مىگيرند .