مِنْهُمْ أُمَّةٌ مُقْتَصِدَةٌ وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ ساءَ ما يَعْمَلُونَ . »
« 1 » .
و بالاخره :
« وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً . »
« 2 »
و اين آيهء آخرى ، علاوه بر اينها اين احسان موعود را به عنوان پاداش آنها مطرح نمىكند ، بلكه نوعى از امتحان و آزمايش مىداند .
بنابراين ؛ در حالات شديد خطر ، متمرّدان و سركشان را نه تنها از مال و ثروتشان ، بلكه از زندگىشان نيز محروم مىسازد ، امّا در حالت فساد همگانى خداى سبحان در اين رويارويى تمام افراد را نابود و هلاك مىكند :
« وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ . »
« 3 » ،
« فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْناها تَدْمِيراً . »
« 4 » .
طبيعى است كه اين به استثناى كسانى است كه دليلى بر احسان و طاعتشان دارند و خداوند آنان را از افتادن در هلاكت نجات مىدهد :
« نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنا كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ . »
« 5 » ،
« إِنَّا كَذلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ . »
« 6 » .
و همچنين قرآن كريم بدون توقّف ، تاريخ امّتهاى گنهكار را مطرح مىكند تا اينكه براى ستمگرانى كه مانند پيشينيانشان در روى زمين عمل مىكنند ، تجسّمبخش هميشگى در ذهنشان باشد ، بهويژه كافران زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه نه بهتر از پيشينيان بودند و نه قدرتمندتر از آنها :
« أَ كُفَّارُكُمْ خَيْرٌ مِنْ أُولئِكُمْ أَمْ لَكُمْ بَراءَةٌ فِي الزُّبُرِ . »
« 7 » ، بلكه برعكس آنها بودند :
« مَكَّنَّاهُمْ فِي
هامش
( 1 ) - مائده ( 5 ) آيهء 66 : اگر آنها تورات و انجيل را برپا دارند ( و آن را به عنوان يك دستور العمل به كار بندند ) و به همهء آنچه از طرف پروردگارشان نازل شده . از كتب پيشين و قرآن بدون تبعيض عمل كنند ، از آسمان و زمين نعمتهاى الهى فراخواهد گرفت ، با اينكه بسيارى از آنها بدكارند ، ولى جمعيّتى معتدل و ميانهرو در ميان آنها وجود دارد .
( 2 ) - جنّ ( 72 ) آيهء 16 : اگر آنها ( جنّ و انس ) در راه ايمان استقامت ورزند ، با آب فراوان سيرابشان مىكنيم .
( 3 ) - هود ( 11 ) آيهء 102 : ( آرى ) اينچنين بود مجازات پروردگار تو نسبت به شهرها و آبادىها كه ستم مىكردند ، هنگامى كه آنها را تسليم هلاكت كرد .
( 4 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 16 : و استحقاق مجازات يافتند ، آنها را به شدّت درهم مىكوبيم .
( 5 ) - قمر ( 54 ) آيههاى 34 و 35 : سحرگاهان از آن ( سرزمين بلا ) رهايى بخشيديم ، نعمتى بود از ناحيهء ما ، آرى اينگونه كسى را كه شكر كند ، پاداش مىدهيم .
( 6 ) - صافات ( 37 ) آيهء 80 : ما اينگونه نيكوكاران را پاداش مىدهيم .
( 7 ) - قمر ( 54 ) آيهء 43 : آيا كافران شما بهتر از آنانند يا براى شما اماننامهاى در كتابهاى آسمانى نازل شده است !