روش تصحيح
پيش از هر چيز بر خود فرض مىدانم كه در اينجا از أستاذ فقيد مرحوم محمد تقي دانش پژوه ، كه در عصر ما از استادان پيشكسوت امر تصحيح بودند يادى كنم واز خداوند رحمان براي آن مرحوم رحمت ومغفرت بخواهم . ايشان حدود پنجاه سال پيش ، اين رساله را تصحيح ودر مطبعهء دانشگاه تهران به طبع رسانيدند - جزاه اللّه خيرا .
امّا چنانكه خود نوشته است ، « به نسخهء أصل دسترسى نداشته واز سه نسخه : نسخهء كتابخانهء ملك ، نسخهء مرحوم جواد تارا ونسخهء كتابخانهء مجلس شوراى ملى بهره بردهاند ، كه تازهنويس ، مغلوط وبا افتادگى هستند » . « 1 »
خوشبختانه چندى پيش متن اصلى به خط مؤلّف در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران پيدا شد . بنياد حكمت ملاصدرا تصويرى از متن را به ضميمهء سه نسخهء فرعى جهت تصحيح براي نگارنده فرستاد . من به تصوير بسنده نكردم ؛ به كتابخانهء مزبور رفتم ومتن را ديدم وبه دقّت خواندم وبا مقايسهء با ساير دستخطهاى صدرا برايم مسلّم شد كه رساله به خطّ اوست .
نخست بنابر اين شد كه همين متن بدون در نظر گرفتن نسخههاى ديگر ، تصحيح شده به چاپ برسد . زيرا مقصود از مقابلهء نسخ رسيدن به نسخهء أصل است ؛ ودر جائى كه أصل در دسترس باشد ، نيازى به فرع نباشد . مخصوصا كه نسخهء أصل خوانا وبسيار كم غلط است ونسخههاى ديگر بسيار مغلوط . امّا بعدا ، دستاندركاران بنياد پيشنهاد كردند كه نسخههاى ديگر هم بايد منظور نظر قرار گيرد ؛ باين دليل كه محتمل است مؤلّف رساله را مكرّر نوشته ونسخ فرعى از متنى جز متن موجود استنساخ شده
هامش
( 1 ) ر . ك : مقدمهء كسر أصنام الجاهليّة ، تهران ، 1340 ش ، ص 32 .