وى پس از چندى به رى برگشت ونزد مجد الدين جيلى به تحصيل پرداخت وچون مجد الدين را براي تدريس به مراغه دعوت كردند ، فخر الدين نيز به همراه أو به مراغه رفت ( ابن خلكان ، 4 ، 250 ) ودر آنجا در حلقهء درس مجد الدين با شهاب الدين يحيى بن حبش سهروردى ، معروف به شيخ اشراق ( 549 - 587 ) ، همدرس شد . ( شهرزورى ، 2 ، 132 )
جيلى از دانشمندان مؤثّر روزگار خود وداراى آثار فراوانى بود ( ابن أبي اصيبعه ، 3 ، 34 ) ، مع الأسف از أحوال وآثار وى اطلاع نداريم . شاگردى دو دانشمند مؤثر وتحول آفرين در تاريخ فكر اسلامى ، فخر الدين رازي وشيخ اشراق ، نزد وى نشان دهندهء بينش تحولى أو در انديشههاى فلسفي ومنطقي است . بررسى مقايسهاى بين آراء اين دو دانشمند ، از نگرش نوين أستاذ حكايت مىكند كه آراء بيش وكم انقلابى وى ، مورد دو گونه فهم وتقرير نزد آنها شده است .
تحصيل فخر رازي در مرند ( همان ، 3 ، 34 ) ودر مدرسهاى در محل گجيل تبريز نيز ، گزارش شده است . ( ابن كربلايى ، 1 ، 424 )
فخر رازي پس از طي دورهء تحصيلات ، مرحلهء ديگر زندگانى خود را با سفر به بلاد مختلف ، آغاز وبيشتر به شهرهاى بزرگ خراسان وما وراء النهر سفر كرد . خوارزم ، بخارا ، سمرقند ، هرات وفيروزكوه ، شهرهايى بود كه فخر رازي در آنها به تدريس ، خطابه ومناظره ، مشغول بود . وى در سمرقند با فريد الدين غيلانى به بحث نشست . فريد الدين غيلانى كتابهاى المباحث المشرقية ، الملخص والانارات فخر رازي را در آن سرزمين تدريس مىكرد واين نشانگر گسترش آوازهء دانش فخر الدين ونشر آثار وى ، در زمان حياتش
منطق الملخص — صفحة مقدمه 25
مساهمون: فخر الدين الرازي
صمقدمه ٢٥