( نيز متافيزيك أرسطو
K 8 , T 10 , E 4
) 30 - عرض
Accident
( شفاء 25 و 93 ، تفسير 692 ، تلخيص 14 )
سخنان دانشمندان ما دربارهء الهى
1 - فارابى در اغراض ما بعد الطبيعة ، مقالات الحروف را چنين وصف مىكند :
1 -
A , a
ديباچه وعلل 2 -
B
مسائل عويص ودشوار 3 -
G
موضوعات وعرضهاى خاص 4 -
D
ألفاظ فلسفي 5 -
E
دانشهاى سهگانهء نظري : طبيعي ، رياضى ، الهى 6 -
Z
هويت وجوهر 7 -
H
صور افلاطونى متكونات ومفارقات 8 -
T
قوه وفعل 9 -
I
واحد وكثير وغير وخلاف وضد 10 -
K
مبادى وخواص 11 -
L
مبدء جوهر ووجود 12 -
M , N
مبادى طبيعيات وتعليمات .
أو در شرح العبارة ( 12 / 191 ) از مقالهء هشتم ما بعد الطبيعة ياد كرده وگفته كه در ان از قوه وفعل سخن مىرود چنان كه در اغراض ( 7 ) هم گفته است . فارابى در اغراض ( 3 ) مىگويد كه لام يازدهم است وآن را إسكندر گزارش كرده كه آن هم به پايان نمىيرسد . ثامستيوس هم بر ان گزارش دارد . من براي حرفهاى ديگر آن گزارشى نديدم .
أو در احصاء العلوم ( ص 99 ) مىگويد كه الهى از سه بخش بررسى مىكند :
1 - از هستيها وآنچه بر خود آنها عارض مىشود .
2 - از مبادى برهان دانشهاى ديگر وانديشههاى نادرست پيشينيان در آنها .
3 - از آن هستىها كه نه جسم هستند ونه در جسم وريشهء آنها تا برسد به برترين هستى وآفرينندگى أو .