شده كه برخى از مورّخان پندارند كه مسجد در سه مرحله ساخته شده ؛ زيرا تغيير از بيت المقدس به كعبه ، برخى تغييرات را در بناى مسجد در پى داشت .
از جمله :
1 - قبله از سمت شمال به سمت جنوب تحول يافت .
2 - درى كه در ديوار جنوبى بود بسته شد و به جاى آن درى در ديوار شمالى باز شد .
3 - سه ايوان در سمت جنوب ، به همان گونه كه در سمت شمال بود ، ساخته شد .
4 - باب عثمان و باب عاتكه به همان حال باقى ماندند .
5 - صُفّه از سمت جنوب به سمت شمال تغيير مكان داد .
6 - مسجد مناره يا محرابى كه در ديوار باشد ، نداشت .
صُفّه :
عِياض گويد : صُفّه ( به ضم صاد و تشديد فاء ) سايبانى است در آخرِ مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله كه مساكين و فقرا در آن سكونت مىكردند . اهل صُفّه منسوب به اين مكان هستند .
حافظ ذَهَبى گويد : قبله پيش از آنكه تحول يابد ، در شمال مسجد بود چون تحول يافت ، ديوار بالايى آن مكان اهل صُفّه شد . « 1 »
صاحب « الدّر الثمين » گويد :
صُفّه در ركن شمال شرقى مسجد شريف نبوى بود ، در طرف راست قبله ، كه به سوى بيت المقدس بود . آنجا همچنين مدخل باب عثمان بود ، در
هامش
( 1 ) - وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 453 و 458