علم چيست ؟
تاكنون تا حدودى دانستيم كه دانشهاى ما علم نيست چون حقيقتشناس نيست و گاهى اگر حقيقت را هم به آن عرضه كنند ، نمىپذيرد و با اصول خود منطبق نمىيابد ! « 1 » حال بايد پرسيد كه علم واقعى چيست ؟ جواب اين سؤال و خصوصيّات علم واقعى را در قرآن و حديث باز خواهيم جست : إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ « 2 » تنها و تنها عالمان از خدا مىترسند . علم خشيت آور است ؛ يعنى هر كه علم دارد ، خشيت دارد و از آن سو در ادعيه تصريح شده است كه هر كس خشيت ندارد ، عالم نيست . « 3 » حال به دانشهاى بشرى بنگريم ؛ فيزيك ، شيمى ، پزشكى و حتّى دانشهاى ما ورايى هيچ كدام به خودى خود خشيتآور نيستند . چه بسيارند دانشمندانى كه به كل منكر وجود خدايند ! نيز كم نبودهاند امثال عمرو عاص كه از قرآن و حديث و ديگر دانشهاى معنوى سرمايهى دنيا اندوختهاند ؛ يعنى دين به دنيا فروختهاند ؛ يعنى خشيت نداشتهاند . قال أمير الحسن عليه السّلام : « إنّ العرش خلقه اللَّه المؤمنين من أنوار أربعة : . . . و نور أبيض منه ابيضّ البياض و هو العلم الّذي حمّله اللَّه الحملة و ذلك نور من عظمته ، و بعظمته و نوره أبصر قلوب الحسن . . . » « 4 »