محمّد بن طاوس از راويان حديث بود . او روايات خويش را در برگههايى پراكنده نوشت . فرزندش سيّد رضى الدّين ( مؤلّف كتاب ) آن را در 4 مجلّد گرد آورد و « فرحة النّاظر و بهجة الخاطر ممّا رواه والدي موسى بن جعفر » ناميد .
از چند محدّث از جمله علىّ بن محمّد مدائنى و حسين بن رطبه روايت مىكند و پسرش ( مؤلّف كتاب ) از وى . او در قرن هفتم در گذشت و در نجف اشرف به خاك سپرده شد . « 1 »
ب . مادرش
مادر سيّد ابن طاوس دختر جناب ابو الحسين ورّام بن ابى فراس ( صاحب مجموعهى ورّام ) است . « 2 » بنا بر اين ، آن عالم بزرگ - چنان كه سيّد خود در آثار خويش آورده است - نياى مادرى است . مادر پدرش ( ابو ابراهيم ) نيز دخترزادهى شيخ طوسى بود . از اين رو خيلى جاها در نوشتهها شيخ طوسى را « جدّم » يا « جدّ پدرم » و شيخ ابو على حسن فرزند شيخ طوسى « 3 » را « دايىام » يا « دايى پدرم » مىخواند .
ج . برادرانش
1 . جمال الدّين احمد بن موسى فقيه سادات و بزرگ و پناه فقيهان بود . او آثار قلمى فراوان داشت كه به حدود 80 مىرسيد ؛ از جمله : « البشرى » ( 6 جزء در فقه ) ، « شواهد القرآن » ، « بناء المقالة العلويّة » .
هامش
( 1 ) بحار الأنوار 107 : 39 .
( 2 ) سخن شيخ يوسف بحرانى در لؤلؤة البحرين و به تبع وى ، خوانسارى در روضات الجنّات - مبنى بر اين كه مادر سيّد دختر شيخ طوسى بوده است - به چند دليل نادرست است . رك . خاتمة مستدرك الوسائل 3 : 471 .
( 3 ) كه بخش نخست امالى ( تا جزء 18 ) را از پدرش شيخ الطّائفه ابو جعفر محمّد بن حسن بن علىّ بن حسن طوسى خراسانى ( رمضان 385 - محرّم 460 ) روايت كرده است .