در كتاب سوم ابن سينا به تفصيل هريك از اعضاى بدن را معرفى و تشريح مىكند ، سپس به بيماريهاى آنها مىپردازد و روش معالجه ارائه مىدهد . اين كتاب در بيست و دو فن است .
مجلّد سوم دوازده فنّ اوّل از كتاب سوم را در بر مىگيرد . عناوين مورد بحث در اين مجلّد عبارتند از : سر و مغز ، عصب ، چشم ، گوش ، بينى ، دهان و زبان ، دندان ، لثّه و لب ، گلو ، ريه و سينه ، قلب و پستان .
4 - مجلّد چهارم ( بخش دوم كتاب سوم ) . اين مجلّد نيز شامل سه فنّ و دو گفتار از كتاب سوم است ، تحت عناوين : مرى و معده ، كبد ، كيسهء زهره و سپرز ( طحال ) و دو گفتار اوّل فنّ شانزدهم ( روده و مقعد ) .
5 - مجلّد پنجم ( بخش سوم كتاب سوم ) ، كه از گفتار سوم فنّ شانزدهم تا پايان كتاب سوم ( فن بيست و دوم ) را شامل است ، با عناوين : روده و مقعد ، كليّه ، مثانه ، اندامان تناسلى و بيماريهاى پديدار بر بدن .
6 - مجلّد ششم ، شامل پنج بخش اوّل كتاب چهارم .
در اين پنج بخش مباحث تب و بررسى علل بروز آن ، پيشبينى حال بيمار از پيشدرآمدها ، ورم و جوش ، گسستگى پيوندها و شكستهبندى به تفصيل بررسى مىشوند .
7 - مجلّد هفتم ، شامل دو بخش واپسين كتاب چهارم و كتاب پنجم .
بهطورى كه گفته شد در اين آخرين مجلّد ، نخست دو بخش بحث دربارهء سمها و آرايش و پيرايش از كتاب چهارم ( جلد ششم ) را خواهيم ديد و سپس كتاب پنجم ( جلد هفتم ) - كه ابن سينا آن را اقرابادين ناميده است - شروع خواهد شد .
كتاب پنجم ( جلد هفتم ) ، در زمينهء داروهاى تركيبى ، خواصّ ، طرز تهيه و موارد مصرف آنها سخن مىگويد . در اين كتاب ابن سينا پس از مقدمهاى در بيان نياز به تركيب داروها براى معالجه برخى بيماريها ، بحث داروسازى خود را در دو جمله چنين شروع مىكند :
در جملهء اوّل طرز تهيهء انواع ترياقها ، معجونها ، گوارشىها ، انگشتپيچها ، ربها ، شرابها و شربتها ، مربّاها ، قرصها ، آبپزها و حبها ، روغنها و مرهمها و نيز اختصاص هريك از اين تركيبها را در مداواى بيماريهاى مختلف شرح و توضيح مىدهد . سپس در جملهء دوم برحسب نوع بيمارى نسخه مىدهد و داروهاى تركيبى گفته شده در جملهء اوّل را يادآورى مىكند . و به اين ترتيب كتاب پنجم و قانون در طب را به پايان مىبرد .
در آخرين بخش از مجلّد هفتم گفتارى تحت عنوان « ابن سينا شخصيتى آشنا براى جهانيان » از مترجم خواهيم ديد .
قانون ( فارسى ) — صفحة فهرست مطالب 6
مساهمون: أبو علي سينا
صفهرست مطالب ٦