دارو بايد گرم و خشك و اجزائش نرم و لطيف بوده و گرمى در حد اعتدال داشته باشد و گزنده نباشد .
بايد دارو بسيار خشكنده و جذبكننده باشد ، اما نبايد تأثير گيرندگى به هيچ وجه در آن باشد .
هر دارويى كه حرارت ميانهرو همراه خشكانندگى داشته باشد ، لطافت گوهرش چنين اقتضا مىكند كه جذبكننده هم باشد . امّا از بودن تأثير گيرندگى در داروى معالج پىرگ زخمى ؛ بايد بپرهيزى و بويژه در اوايل معالجه به هيچ وجه داروى گيرنده به كار مبر ! مگر اينكه داروى گيرنده زداينده هم باشد ، از قبيل : اكسيد مس و سونش مس .
اگر داروى علاجى - مانند داروهاى بالا - داراى گوهر سنگين است ، آن را وسيلهء ساييدن در سركه لطيفتر گردان ! اما سركه نبايد گيرندگى ( گسمزگى ) داشته باشد . سركه كه گوهر دارو را نرمتر مىگرداند ، نوعى حرارت نرم در آن ايجاد مىكند .
اگر در معالجهء زخم پىرگ نياز به داروى بسيار گرم داشته باشى - كه احيانا اتفاق مىافتد - نياز به سركه هست كه با دارو باشد تا دارو به ژرفا اثر كند امّا كمى از اثر گرمىبخشى دارو را مىكاهد .
در حالتى كه داروى لازم بيشتر از اندازهء مطلوب گرم باشد ، نياز به چيزى هست كه گرميش را تا اندازهء بايسته تخفيف دهد ، و بايد خشكانندگى زياد داشته باشد .
اگر پىرگ زخم برداشته لخت و پيدا باشد ، تحمل داروى تندمزاج را ندارد و از داروى تند زيان زياد مىبيند .
اگر دارو در گوهر سردىبخش باشد ، يا اگر پوشش پارچهاى را كه بر زخم پىرگ مىگذارى ، سردى برساند ، زيان زيادى به پىرگ مىرسد .
اگر پىرگ زخمىشده است ، نبايد در نخستين مرحلهء علاج به جوشكارى آن پرداخت ، بلكه بايد بر تسكين درد همت گماشت ؛ براى اين كار پارچهاى گرم شده بر آن بگذار و روغنهاى گرمىبخش را بر آن بمال ! روغن زيتون نارسيده در اين باره ويژگى دارد ؛ كه تا اندازهاى گيرندگى و تا حدى گرمىبخشى را داراست .
بايد هر چيز گرمىبخش را كه بر پىرگ مىگذارى ، در ميزان گرما بالاتر از ولرم باشد ؛ زيرا ولرم نيز سرد به حساب مىآيد . در هر حال بايد قبل از هر چيز همچنانكه به تسكين درد اهميت مىدهى به تسكين و فرونشاندن ورم نيز بسيار اهميت داد . براى فرونشاندن ورم ، داروهايى را بر ورم كرده بگذار كه با اسكنجبين و خاكستر آب همراهند .
براى فرونشاندن ورم پىرگ زخمى ، آرد باقلى ، آرد گاودانه ، آرد نخود ، آرد لوبيا گرگى ، قاوت جو و امثال آنها خوب است كه بر ورمكرده بگذارى . و اگر هريك از اين داروها را قبل از بروز ورم بر زخم بگذارى بهتر است كه از ورم آوردن جلوگيرى مىكنند . و البته امكان دارد وسيلهء داروى سبك و كمتأثيرتر نيز كار فرونشاندن ورم و فروكش كردن درد صورت پذيرد .
هرگاه درد و ورم را تسكين دادى و اطمينان حاصل كردى كه مادهء بيمارىزا به جاى زخم
قانون ( فارسى ) — صفحة 503
مساهمون: أبو علي سينا
ص٥٠٣