همه را درهم مخلوط كنند و با لعاب اسفرزه بسرشند و قرص سازند و به وزن دو درهم تناول كنند .
داروهاى ماليدنى ، پاشيدنى ، گذاشتنى سردىبخش ، بوكردنيها و به بينى كشيدنيهاى سردمزاج سردىبخش ، همه را مىشناسى . بهترين آنها روغن كدو ، روغن خشخاش ، روغن نيلوفر ، روغن بيد و روغن بنفشه هستند كه بر تن بيمار بمالى .
زيرانداز بيمار بايد بسيار صاف و راحت باشد ، تشك خوابش از پوست دباغى شده باشد و آن را گلابپاشى كنند . و يا تشك از نوع تشك كتان باشد كه در طبرستان مىدوزند . آكنهء تشك گرمىبخش نباشد . از جنس كتان حلاجى شده باشد . و هرچند وقت يك بار آن را دوباره حلاجى كنند كه سفت نشود يا تشك از پوست دباغى شده باشد و آن را پر از آب كنند و چنان باشد كه آب در سراسر تشك بهطور مساوى بگسترد و در يك جا جمع نشود .
جاى بيمار نزديك به آب روان و جويبار باشد .
زير زيرانداز و تشك بيمار را از برگ درختان سرد و تر از قبيل : برگ بيد ، سبزيهاى سبز و گياهان خوشبوى سردمزاج مانند : برگ گل محمدى ، هميشه بهار و جوانههاى نازك و شاداب تاك و امثال آن بگسترند .
داروهاى ترىبخش در علاج تب دق
هرآنچه كه ترىبخش همراه سردىرسانى است سابقا ذكر شدند . اكنون به مسألهء نوشيدن شير و دوغ و آبزن و حمام و استعمال روغنهاى ماليدنى بر پوست و داروهاى پاشيدنى در علاج تب دق مىپردازيم . طرز و شيوهء نوشيدن شير را در علاج سل و در علاج خشكى معده شرح دادهايم ، بايد دستورات را از آن بحثها بگيرى و به كار ببرى .
بهترين شيرهايى كه در علاج تب دق مفيد واقع مىشوند و بيمار از نوشيدن آنها بهره بيند به ترتيب اولويت عبارتند از :
1 - شير پستان زن كه از هر نوع شيرى بهتر است .
2 - در درجهء دوم بعد از شير پستان زن شير الاغ است .
3 - در درجهء سوم شير بز است .
بايد الاغ يا بز - كه شيرش در علاج تب دق مورد استفاده واقع مىشود - از گياهان سبز و سردىبخش و رطوبتزا تغذيه كند - كه اين را سابقا هم ذكر كردهايم .
شير و بويژه شير الاغ نوشيدن در علاج تب دق بسيار مفيد است . اگر حالت تب دق بسيار بغرنج نشده باشد و اميد شفا در آن باشد شير الاغ بيمار را شفا مىدهد . مگر اينكه تشخيص دهى كه ممكن است شير در معدهء بيمار متعفن شود و الا هيچ باكى از تجويز شير نداشته باش ! بايد بيمار بر تناول شير دوام كند ، از اول ابتلاى به تب دق تا آخر بيمارى - در هر وقتى باشد - شير خوردن به نفع بيمار است .
اگر مبتلا به تب دق شير پستان زن را بمكد بهترين فايده را از شير مىبيند .