عبارتند از : كاسنى ، كاهو ، خربزه و شفتالو .
در بعضى حالات بيمارى ممكن است به بخشى از اينها نياز نباشد و بخشى خوب باشند .
مثلا اگر به شدت سردى بخشيدن را مصلحت نديدى كاهو نخورد ، كاهو بسيار سردىبخش است ؛ درحالىكه اين اندازه سردىبخشى در خربزه نيست .
اگر ديدى كه ادرار زياد بيمار ممكن است خون را غليظ و پرمايهتر از حد لازم گرداند ، خربزهء شيرين نخورد ؛ زيرا خربزه بسيار ادرارآور است .
اگر بيم آن بود كه ممكن است خوراكى موادى را به وجود آورد كه آمادگى آميختن با خلط عفونى دارند ، شفتالو نخورد .
غذاهاى ديگر اگر به اعتدال گرممزاج و بسيار رطوبتزا باشند بسيار بهره رسانند . بويژه اگر بخواهى كه حرارت تب را پايين آورى و از شدتى كه دارد به حال ميانگين درآيد . البته اين نوع غذاهاى گرممزاج به اعتدال و بسيار رطوبتبخش وقتى بسيار مفيدند كه نمىخواهى وسيلهء چيزهاى سرد و رطوبى خلط را به پختگى برسانى . مثلا انجير با كاسنى را به بيمار بدهى خوب است .
اگر بيم آن نبود كه حرارت ناشى از تب به هيجان آيد ، در اوايل بيمارى غذاهايى به بيمار توصيه كن بخورد كه شورمزگى ، تندمزگى و نيروى پاره كردن خلط را داشته باشند ؛ كه زيانى ندارند و مانعى نيست . اما در اواخر بيمارى حتما بايد بيمار را به خوردن آنها وادارى .
قرصهاى خاراگوش از اول تا آخر بيمارى مفيدند .
اگر بيمار تب يك اندر چهار هر روز قبل از غذا در آب گرم صاف و شيرين بنشيند نفع بيند .
بيمار به حمام برود ، اما بايد حمام طورى باشد كه بدن را رطوبت بخشد و عرق نكند و گرماى بدن را برنينگيزد .
استراحت و آرامش براى بيماران تب يك اندر چهار خوب و بلكه لازم است . بايد بيمار تب يك اندر چهار از ورزش ، حركات بدنى زياد و از واكنشهاى ناپسند روانى دور باشد .
كليه حالات بيمارى تب يك اندر چهار - از هر خلطى كه باشند - به چيزهاى رطوبتبخش نياز دارد . چيزى كه به جنس خلط بستگى دارد ، اين است كه آيا در فلان حالت تا چه اندازه گرمىبخش يا سردىبخش مىخواهد ؟ در كدام حالت نياز به چيزهاى خشكانندهء چنان دارد كه داراى نيروى پارهكنندهء خلط و زدايندگى باشند ؟ در كدام حالت به پاكسازى اسهالى نياز هست كه براى خشكاندن نباشد ؟
بايد از حال معدهء بيمار مبتلا به تب يك اندر چهار غافل نباشى ، ضماد نيروبخش معده را بر معدهء بيمار بگذار ! داروى گذاشتنى ( ضماد ) برحسب تشخيص حال بيمار ، يا بسيار گرم و گرمىبخش باشد و يا لطيف و نرم .
از مراعات كبد و طحال بيمار غافل مشو ! كوشش كن كه سخت و ورمى نشوند .
براى تخليه خلط از راه دهان - كه با قى كردن صورت مىگيرد - آب ترب و بزر ترب مخلوط با اسكنجبين استعمال كن ! و يا قبل از قى دادن بيمار ، سلق ، ماهى نمك سود ، خردل و
قانون ( فارسى ) — صفحة 159
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٥٩