اگر بيمار خود به خود به قى كردن مبتلا شد و بويژه اگر در اوايل بيمارى اين حالت رخ داد ، تا معلوم نشود كه ممكن است از اثر قى كردن بيمار زيان بيند و ناتوان مىشود ، از قى كردنش جلوگيرى مكن و علاج بند آوردن قى را به كار مبر ! امّا اگر ديدى كه بايد حالت قى كردن خاتمه يابد ، شراب سيكى ( ميپخته ) ، شربت نعناع و داروهايى را كه بعدا ذكر خواهيم كرد استعمال كن !
اگر از اثر تب بلغمى بيمار به سردرد مبتلا شد ، پاشيدنيهاى ساخته از بابونه را به كار ببر ، هر دو دست و هر دو پاى بيمار را در آب گرم بگذار و هر دو ساق بيمار را محكم باندپيچى كن !
اگر نياز بود كه آبجو غذاى بيمار باشد ، در اندازهء ميانگين - نه بسيار زياد نه بسيار كم - ريشههاى دارويى را در آبجو بپز و يا آبجو را با اسكنجبين عسلى به بيمار بده بخورد ؛ مشروط بر اينكه بدانى كه آبجو در معدهء بيمار نمىترشد و اگر بيم ترشيدن آن را در معده داشتى ، آبجو را با عسلاب قاطى كن و به بيمار بده !
بهترين وقت براى خوردن آبجو وقتى است كه قبل از آبجو چيزى نانخورش مانند به شكم بيمار راه يابد و سازگار با بدنش باشد . مثلا گلنگبين بخورد و بعد از دو ساعت آبجو بنوشد .
اگر ديدى كه خلط متحرك در بدن وجود دارد و بيمارى در مرحلهء ابتدايى است ، داروهاى بر تن ماليدنى تحليلبرنده و پاشيدنيهاى نرمگرداننده استعمال مكن . كه اين داروها به سبب گرمى و رطوبتبخشى توأم ، اندامان درونى بيمار را سست مىكنند . همچنين نبايد بگذارى كه بيمار در اوايل بيمارى آب سرد بخورد .
تا ديدى كه ادرار بيمار پرمايه مىشود و سرخرنگ مىگردد ، اگر بيمار را رگ بزنى مانعى ندارد . و در اين حالت بهتر آن است كه به انواع اسكنجبين توسل جويى و بيمار را از آن تغذيه دهى .
اين را نيز بدان ! كه در علاج تب بلغمى ماساژ دادن رل مهمى را بازى مىكند و بسيار مفيد است . و تا مادهء بلغم پرمايهتر و چسبانتر باشد ، ماساژ دادن بيمار مفيدتر است .
گويند اگر تار تارتنك ( عنكبوت ) را در روغن زيتون مخلوط كنند و بدان خود را ماساژ دهند بسيار مفيد است . و بويژه اگر تار تارتنك را در روغن ولرم گرفته از گل محمدى حل كنند و سرانگشتان دست و انگشتان پا را بدان ماساژ دهند ، بهرهء بسيار بينند . ما خود بارها اين دارو را آزمودهايم و نتيجهء خوب داده است .
اين ماساژ دادن با شرايط ذكر شده در حالى بسيار مفيد است كه نوبت تب در حالت افزايش باشد و حرارت بدن درجات به سوى بالا را طى كند . بعد از آن بايد بر مراعات دهانهء معدهء بيمار همت گمارى و معدهاش را نيرومند گردانى ، كه براى اين منظور علاج و داروهاى زير مفيدند و معده را نيرو مىبخشند :
داروهاى جاويدنى از قبيل : نعناع ، مصطكى و رازيانهء شامى خوبند كه بيمار در دهن نگهدارد و بجاود .
قى دادن بيمار وسيلهء ترب چنان كه اشاره كرديم خوب است .
قانون ( فارسى ) — صفحة 140
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٤٠