سببهاى زير باشد :
1 - خلط بدجنس تندمزاج در زهدان جايگير شده و سبب خارش زهدان شده است ، خلط كذائى صفرائى يا خلط شورمزهء بوركى و يا خلط خورهاى از مادهء سودا است ، كه فرق اينها را از معاينه خون حيض خشكيده مىتوانى درك كنى .
2 - ممكن است جوشهايى در زهدان سر برآورده باشند كه در خود زهدان توليد شدهاند .
3 - آب پشت گرم بسيار تندمزاج خارش زهدان را سبب شده است .
محتمل است خارش زهدان به حدى تأثير بخشد كه بيمار را به ناتوانى كشاند . گاهى ممكن است كه زن از اثر خارش زهدان از جماع سير نشود و به عادت ، فرسيموس ( بازى با فرج ) مبتلا آيد و تا با وى بيشتر جماع كنند ، بيشترش را آرزو كند .
علاج
بايد بدن را عموما و بويژه زهدان را وسيلهء خون كشيدن از خلط بدجنس تخليه كرد . رگ ميان بازو ( اكحل ) را بزن و اگر مصلحت ديدى بعد از زدن رگ ميان بازو ، شاهرگ دست ( با سليق ) را نيز بزن ! داروهاى اسهال دهندهء خلط را به بيمار بده كه اسهال شود و خلط را بيرون دهد و چنان كه مىدانى براى اسهال دادن هر خلطى داروئى مناسب است . مثلا اگر خلط صفرائى است ، حب سقمونيا ( محموده ) بخورد . اگر خلط بلغمى است ، معجون اصطمحيقون خوب است . اگر خلط سوداست حب ساخته از سس صغير ( افتيمون ) چارهساز است .
بايد در معاينه ، نوع مزاج بيمار را دريابى . برحسب مزاجش داروهاى علاجى در پايين آوردن هيجان آب پشت زن ، يا اگر لازم است در علاج به حركت درآوردن آب پشت زن به كار ببر !
بر دهانهء زهدان داروهايى از قبيل شيرهء بيخ شنگ و اقاقيا و روغن گل بمالند يا افشرهء خرفه بر آن پاشند . و اگر با اين داروها بزر كتان مخلوط باشد بهتر است . گياهان گيرنده را در آب بپز ، آب را بر دهانهء زهدان بپاش و تفالهء آنها را بر زهدان بگذار !
اگر ديدى كه زهدان خارش دارد و نيازمند به پاكسازى است . عسل با آب بسيار سرد بخورد .
اين داروى تركيبى كه در ذيل آيد در علاج خارش زهدان بسيار خوب است و تجربه شده است .
نسخه :
برگ نعناع ، پوست انار ، عدس پوست كنده با نبيذ بپزند و در رحم بردارند .
نسخهء ديگر :
زعفران و كافور از هريك به وزن يك دانگ . مردارسنگ به وزن دو دانگ . ثمر درخت غار نيم درهم .
همه را باهم بكوب و ببيز و با سفيدهء تخممرغ و روغن گل و كمى شراب درهم بسرش و بيمار در رحم بردارد .