مادهاى كه با بچه از زهدان بيرون مىآيد و به آب بينى مىماند بسيار اثربخش است . بويژه اگر زراوند ( ريوند - نسخه . ) را در آب گياه بارهنگ و با كمى شراب كهنه بخورند .
بلوط بر آتش برشته ، تنها يا با خرنوب ، يا خرنوب تنها بسيار اثر بخشند . بزر گل نيز شگفتآور است . ما خود در علاج اين حالت بزر گل را آزمودهايم بسيار مفيد واقع شده است .
برخى گويند اگر بيمارى تازه شروع كرده باشد ، بيمار به وزن چهار درهم صمغ عربى با آب سرد بخورد شفا يابد .
گل مهر زده در علاج اسهال همراه پوستاندازى بسيار خوب است ؛ و حتى اگر خوره باشد بعد از آنكه اثر خوره و چرك و كثافت را به وسيلهء حقنه پاكسازى كنند ، اگر گل مهر زده تناول نمايند ، بسيار بهرهرسان است . داروهاى حقنهء حالت خوره و چرك را بعدا ذكر خواهيم كرد . آب توت كال و نارسيده نيز خوب است .
خشكيدهء گياه دم اسپ ( نوعى از شنگ ) ، افشرهء گل - چه تناولى باشند و چه مادهء حقنه - مفيدند .
برخى گفتهاند كه رجل عقعق در علاج اين حالت مفيد است . به عقيدهام رجل عقعق همان رجل الغراب ( قازياغى ) باشد . گويند بقراط منظورش از رجل عقعق برگ درخت انجير بوده است ؛ كه باور ندارم زيرا برگ درخت انجير در اين حالت تأثير دارويى ندارد .
خوردن پنير مايهء خرگوش خوب است . پنيرى كه شورمزگى را از آن گرفته باشند - كه در باب اول هم ذكر كرديم - بخورند خوب است .
اگر خوره ( تاكل ) شديد بود و اگر از اثر دارو خراش و پوستاندازى روده روى داد ، علاج آن است كه بيمار را حقنه كنى و مادهء حقنه از قرار ذيل باشد :
نسخه :
روغن حيوانى به وزن سى درهم ، خون سياوشان از يك درهم تا سه درهم كه در آن سى درهم روغن مخلوط شود و مايهء حقنه گردد .
قرصها و داروهايى گردمانندهء سردمزاج در علاج اين حالت هستند كه بر نان پاشند و بخورند و آب سرد بر آنها بنوشند . قسمتهايى از اين داروها را سابقا ذكر كردهايم ، اين دارو نيز يكى از آنها است :
نسخه :
خاكستر گوشماهى چهار جزء ، مازو دو جزء ، فلفل يك جزء . خرد و سائيده شوند و درهم قاطى باشند و ببيزند و هربار به وزن يك درهم بر غذا بخورند و آب سرد بر آن بنوشند .
معجون فلونيا نيز مفيد است كه بخورند و آب سرد بر آن بنوشند .
حقنه و شيافهاى برداشتنى خوب و مفيد در علاج اين حالت همان حقنه و شيافهاى علاج اسهال بهطور عموم است - كه بحث شدهاند - فرق تنها اين است كه بايد در مرحلهء نخستين