1 - اگر معده بيش از حد به سردى گرايد چنانكه در بيمارى گرسنگى گاوى ( بوليموس ) روى مىدهد .
2 - اگر معده بيش از حد گرم شود .
3 - معده زياد آزار بيند و به درد آيد .
4 - اگر مادهء غليظ بدگوهر و ناپسند سرد ، يا گزندهء تند و تيز در معده باشد .
5 - قرحه و جوش در دهانهء معده پيدا شوند .
ساير اندامان چگونه و در چه حالتى سبب غش كردن انسان مىشوند ؟
بدان ! كه اگر يكى از اندامان ديگر بدن سبب غش كردن مىشود چند احتمال دارد :
1 - اندام به درد آمده و درد اندام به قلب سرايت كرده است .
2 - بخار سمّى از اندامى برخاسته و به قلب رسيده است چنانكه در حالت خفه شدن زهدان رخ مىدهد .
3 - پاكسازى در اندامى رخ داده است كه سبب شده روان را از قلب بگدازد و تحليل ببرد ، چنان كه در بسيار ناتوان شدن دهانهء معده اين حالت رخ مىدهد .
4 - سبب ناشى از اندامى است كه باعث خفه كردن و بند آوردن گدارهاى راه رفت و آمد روان در اطراف قلب مىشود .
5 - سوء مزاج بسيار شديد و بسيار بدسرشت بر اندام تن چيرگى يافته است ، چنانكه در حالت تبهاى سوزناك و در حالت تبهاى وبايى روى مىآورد ، كه در اين حالت تب ، همهء اندامان بدن در فراهم آوردن حالت غش سهيمند .
بدان ! كه هرگاه ابتلا به غش كردن ريشه دوانيد و مستحكم شد ، علاجپذير نيست ؛ بهويژه اگر رنگ رخسارهء شخص غش كرده به سبز رنگى گرايد و گردنش كج شود و زحمت است كه تازه گردن را راست نگه دارد . كسى كه به اين حالت رسيد و گردنش از اثر غش كردن كج شد ، همينكه سر بلند كند مىميرد .
اين را هم بدان ! اگر نياز مبرم بدان بود كه كسى را رگ بزنى و خون از او بگيرى ، آن كس در اثر رگ زدن غش كرد و دانستى كه اين غش كردن از بسيارى خون كشيده نيست و آن شخص عادت نگرفته است كه بعد از رگ زدن غش كند :
1 - بايد بدانى كه بدنش با نوعى بيمارى گرفتار است .
2 - يا معدهء آن شخص كه خون از او گرفتهاى ناتوان است و اين ناتوانى معده سببش در خود معده است يا چيزى به معده ريزش كرده و سبب ناتوانى معده شده است .
كسانى كه پيرند و تب دارند ، هرگاه مادهء خام غذا به معدهشان مىريزد با غش دست به گريبان مىشوند .
كسى كه براى اولينبار با رگ زدن برخورد كرده و رگ زدن و خون از بدن كشيدن در او سابقه ندارد ، اگر از اثر رگ زدن غش كرد چيز چندان مهمى نيست ، رگ زدن براى او مفاجئهاى بوده
قانون ( فارسى ) — صفحة 548
مساهمون: أبو علي سينا
ص٥٤٨