برى !
نبايد ضماد كلفت براى مدتى زياد بر چشم باقى گذاشت . بايد نازك باشد و دمبهدم از نو گذاشت . سپيدهء تخممرغ نيز از جملهء اين ضمادها است . در سپيدهء تخممرغ تجديد لازم نيست بايد مدت يك ساعت بماند و زيان ندارد . سپيدهء تخممرغ از شير بهتر است . هرچند شير زدايندهتر است . سپيدهء تخممرغ نرم و صافكننده است ، مجرا را تنگ نمىكند و مسام را سد نمىنمايد .
آبپز شنبليله تحليلبرنده ، پخته گرداننده ، صافكننده و مسكن درد است . روغن گل هم همين خاصيت را دارد .
بههرحال بايد داروى چشم درد و بهويژه رمد ، زبرى و تلخمزگى يا ترشى و تندى در آن نباشد ؛ بايد خوب ساييده شود كه زبرى در آن نماند ، و اگر توانستى كه با گرمىبخشهاى بدون مزه باشد ، چه خوب !
بهبينى كشيدنيها از آب سلق و امثال آنكه بعضى مواد را از بينى بيرون مىكشند خوب است ليكن بايد دقت كرد كه مادهء ديگرى را به سوى چشم گسيل ندارند .
گاهى داروهاى در دهان و گلوگردانيدن ( غرغره ) به كار مىرود .
ابر مرده يا پشم خيسشده در آب ولرم بر چشم گذاشتن مفيد است كه شايد در دوبار يا سه بار فايدهاش آشكار شود ، يا چندين بار تكرار شود . اين بسته به قوت و ناتوانى رمد دارد .
اگر آب كماد ( چشمبند ) آبپز شاه افسر و شنبليله باشد مفيدتر است .
دفعكنندههاى درد را بر پيشانى مىمالند ، و بهويژه اگر مادهء نازل از حجاب خارج آيد ، مانند :
پوستهء خربزه ، شياف خشخاش شاخدار ، فيل زهره ، الوا ، بزر گل ، زعفران ، انزروت ، آب تاجريزى ، آب هفتبند ، و همچنين : آب ديوخار ، آب تاجريزى ، آب ميوهء به بر پيشانى نهادن خوب است .
اگر زوايد ( فضله ) تندمزاج و رقيق باشد ، ماليدنيهاى گيرندهء قوى مانند : مازو ، گلنار ، خارسه كوهه ، مفيدند . و ضماد آنها بر مجراى ريزش ماده تأثير بهسزا دارد . اين در حالى است كه ماده گرم باشد .
و اگر سرد است ؛ داروهاى خشككننده و گيرنده و تقويتكننده و گرمىدهنده به عضو باشد .
مثلا : زيبق ، گوگرد ، بورك را استعمال كن !
بايد هميشه چشم را از ژفك به وسيلهء چكانيدن شير - كه شستشو مىدهد - يا سپيدهء تخممرغ پاك كرد . بايد دست زدن بر چشم با كمال نرمش و آهستگى باشد .
اگر رمد بسيار شديد بود و بيم آن نرفت كه بيمار غش كند ، رگ بزن ! ريزش خون زياد شفاى عاجل است . بايد بعد از سه روز شروع به گذاشتن شياف كرد . آنگاه به پاكسازى و معالجههاى ذكر شده پرداخت كه مواد را برانند . مسكن و حالاتى را كه گفتيم مراعات كنند . ممكن است رمد با اين علاجها از بين برود .
نرمش شكم و حتى اسهال براى بيرون راندن خلط غالب در خون حتما بايد بعد از رگ زدن
قانون ( فارسى ) — صفحة 212
مساهمون: أبو علي سينا
ص٢١٢