2 - سپوس را با سركه مىپزند و خشك شدهء آن را بر محل درد مىگذارند . تاثير اين دارو كمتر از اولى است .
3 - بخار نمك سوزنده ( لذاع ) است .
4 - گاورس بهتر از نمك و ناتوانتر از آن است .
5 - گاهى بر درد مثانه آب مىگذارند كه نرم و بىزيان است ولى اگر دقت شود ممكن است همان زيانى را كه ذكر شد در بر داشته باشد .
6 - حجامت بوسيلهء آتش ( بادكش ) در تسكين درد بادى بسيار موثر است و اگر چندين بار تكرار شود درد را ريشهكن مىسازد ، ليكن احتمال مىرود كه همان نتيجه سستكنندهها را بدهد .
7 - پيادهروى آهسته و درازمدت كه سستىرسان است .
8 - انواع پيه لطيف و شناخته شده .
9 - روغنهائى كه ذكر كرديم .
10 - آوازهاى خوش بخصوص اگر آوازهاى خوابآور ( لالائى ) باشد .
11 - سرگرمى و تفريح نيز در تسكين درد بسيار موثر است .
فصل سى و يكم - معالجه را از كجا شروع كنيم ؟ « 343 »
اگر چند نوع بيمارى باهم هستند بايد سه حالت را در نظر بگيريم و آنگاه معالجه را شروع كنيم :
اول - يك بيمارى چنانچه بيمارى ديگر از بين نرود شفا نمىيابد . در اين صورت بايد به معالجه اولى بپردازيم . مثلا ورمى همزمان با قرحهاى وجود دارد بايد اول ورم را معالجه كنيم تا سوء مزاجى را كه همراه دارد از بين برود . تا سوء مزاج از بين نرفته است قرحه شفاپذير نيست . بعد از معالجهء ورم بايد به معالجه قرحه پرداخت .
دوم - دو نوع بيمارى وجود دارند كه يكى از آنها عامل ديگرى است . مثلا امتلائى همراه تب وجود دارد و امتلاء موجب بروز تب شده است . پس بايد اول به باز كردن بند آمده پرداخت و با تب كارى نداشت . براى باز كردن بند آمده چيز گرمىبخشى به كار مىبريم
هامش
( 343 ) - نسخه انگليسى : « پند نهائى در تقدم درمان » .