اين نكته را حتما بخاطر بسپار : خلطهائى كه به سوى دارو كشانيده مىشوند غالبا از رگها مىآيند ، مگر اندامهائى كه مجاورت نزديك دارند كه در اين صورت خلط هم از رگها و هم از غير رگها كشيده مىشود ، مثلا خلطهائى كه در شش وجود دارند بواسطهء مجاورت آن اندام با معده و رودهها به داخل آنها كشيده مىشوند و راه رگها را نمىپيمايند .
بدان كه بسيار اتفاق مىافتد داروهاى خشك و خشككننده رطوبت بدن را چنان برمىمكند كه انگار كار تخليه را انجام مىدهند .
فصل پنجم - اسهال و دستورهاى آن
سابقا يادآور شديم كه قبل از استعمال داروى مسهل بايد تن را براى پذيرش دارو آماده كرد ؛ منافذ ريز بدن « 238 » بايد گشاد باشند و مزاج بويژه در حالات بيمارىهاى سرد از لينت برخوردار باشد . بطور كلى لينت مزاج قبل از اينكه اسهال ايجاد شود براى همه كس بسيار خوب است و شخص را در برابر آسيب بيمه مىكند ، مگر در كسانى كه براى تباه شدن معده ( ذرب ) آمادگى زياد دارند كه در اين حالت نبايد مسهل بخورند ، زيرا شايد به نوعى افراط دچار شوند . در مورد چنين اشخاصى داروى مسهل را با داروى ديگرى كه داراى نيروى قىآورى است مىآميزند تا مسهل قبل از تاثيربخشىاش از معده پائين نيايد و نيروى دو دارو در برابر هم قرار گيرند ، مسهل به كار خود و مادهء قىآور نيز به عمل خود بپردازد .
كسانى كه لثغ هستند ( كندزبانى دارند ) و براى ذرب آمادگى دارند ، غالبا ذرب آنها از ناحيه سر پائين آمده است و تحمل داروى قوى ندارند « 239 » .
اگر در رودهها دردى خشك وجود داشته باشد خوردن داروى مسهل خطرناك است « 240 » درد اين اندام را بايد بوسيلهء اماله يا با آش لغزندهاى دفع كرد . استحمام قبل از تناول دارو به مدت چند روز نرمىبخش است و مقدمهء مفيدى براى معالجه بشمار مىرود ، مگر در موردى كه مانعى در كار باشد . بايد بين مسهل خوردن و حمام كردن مدت كوتاهى فاصله باشد . نبايد بعد از تناول مسهل بحمام رفت ؛ حمام ماده را بخارج مىكشاند . استحمام براى بند آمدن اسهال ، مفيد است مگر در موقع زمستان . در زمستان بهتر است كه شخص مسهلخور بحمام برود و به اولين حجره حمام كه حرارتش براى خارج كشيدن ماده و لينت
هامش
( 238 ) - نسخه انگليسى : « مجارى بدن »
( 239 ) - نسخه انگليسى : « افراد الكن به علت نزله در مغز براى اسهال آمادگى دارند ؛ آنها تحمل داروهاى پاككنندهء مزاج ( مسهل ) قوى را ندارند » .
( 240 ) - نسخه انگليسى : « اگر رودهها با مدفوع خشك پر شده باشد استعمال تصفيهكننده هاى مزاج ( مسهلها ) خطرناك خواهد بود » .