فقط احساس خستگى كرد بايد مدتزمانى آرام گيرد و بعد با داروهاى ضد عوارض خستگى كه ذكر خواهيم كرد معالجه شود .
كسى كه به سنين پيرى رسيده است بايد بداند كه معدهاش همان معدهء دوران جوانى نيست . اگر همان اندازه و همان نوع سابق را از حيث غذا دنبال كند خوراكش همه به مواد زائد تبديل مىشود . بهتر آن است كه اندازهء غذا را كاهش دهد .
كسى كه قبلا به غذاهاى غليظ خو گرفته است و اينك مىخواهد رژيم غذائى را تغيير دهد و خوراك خود را لطيف گرداند ، بايد بداند كه تخليههائى كه از ترك غذاى غليظ در مجارى پيدا مىشود و غذاى لطيف ياراى پر كردن آنها را ندارد ، بوسيلهء هوا پر مىشود . اگر چنين كسى بعد از تغيير رژيم غذائى مجددا برژيم پيشين برگردد و از لطيف دست بردارد و غليظ را از سر گيرد ، در او بندآمدگىهائى پديد مىآيد .
غذاهاى گرم : زيانهائى را كه از خوراك گرم روى آورند مىتوان با اسكنجبين دفع كرد . اگر اسكنجبين با شكر تهيه شود و ادويه در آن بريزند بهتر است و اگر اسكنجبين با عسل باشد احتياجى به آميزه ندارد .
غذاى سرد : اگر غذاى سرد زيانآور باشد علاجش با آب انگبين و شراب انگبين و زيرهاى است .
غذاى غليظ : كسى كه از خوراك غليظ ناراحت است ، اگر مزاجش گرم است چارهاش با اسكنجبين پر از ادويه است و اگر مزاجش سرد است بايد به مقدارى از مواد فلفلى و پونهاى متوسل شود .
غذاى لطيف : غذاى لطيف براى نگهدارى سلامت بدن بهتر از غليظ است ، ليكن نيرو بخشى و ايجاد چستى و چالاكى آن كمتر است و خوراك غليظ در اين زمينه موثرتر مىباشد .
كسى كه تن چست و چالاك مىخواهد بايد غذاى نيك كيموس بخورد و براى اين منظور بايد خود را قبلا بسيار گرسنه گرداند و آنگاه غذاى غليظ پركيموس نيك را به آن اندازه تناول نمايد كه هضم گردد نه اينكه بيش از آن اندازه بخورد .
ورزشكاران و كسانى كه بر اثر كار زياد خسته مىشوند ، خوراك غليظ را بيشتر تحمل مىكنند . خواب خوش و درازمدت آنان در هضم غذاى غليظ مددكار است . ليكن گاهى اتفاق مىافتد كه بواسطهء عرق كردن زياد كه بر اثر آن مواد زيادى از بدن تحليل مىرود ، كبد غذاى هنوز هضم نشده را دريافت مىنمايد . در اين حالت چه در زمان پيرى باشد و چه در زمانهاى ديگر ، ممكن است براى پذيرش بيمارىهاى كشنده آمادگى پيدا كند . بويژه
قانون ( فارسى ) — صفحة 388
مساهمون: أبو علي سينا
ص٣٨٨