رسوب زالوئى چند حالت دارد :
اگر رسوب بسيار درهم آميخته باشد دليل ضعف كبد است .
اگر آميزگى كمتر داشته باشد ، از زخم مجارى ادرار و از هم گسستگى در آنها خبر مىدهد .
اگر از آب و آميزه جدا باشد نشان از وضع مثانه و ذكر دارد .
اين بيمارىهاى جزئى را در بخش راجع به ادرار خون شرح مىدهيم .
اگر رسوب زالوئى سرخرنگ در ادرار ديده شود و بيمار از درد طحال ناراحت باشد ، اين رسوب به طحال تعلق دارد .
بدان كه از مثانهاى كه بيمار است خون زياد مىچكد ، زيرا رگهاى مثانه در جرم آن فرورفتهاند و اندك هستند و تنگند .
گرفتن نشانه از كميت ( كمى و زيادى ) رسوب مبتنى بر اين است كه زيادى رسوب دليل زيادى تاثيركننده و كمى آن از كم شدن تاثيركننده خبر مىدهد .
در مورد كوچكى و بزرگى دانه رسوب نتيجه همان است كه در رسوب خراطى ذكر شد .
از حيث تحصيل دلايل از رنگ رسوب بايد در نظر گرفت كه اگر رسوب سياه باشد در حالات مذكور در بالا نشانه خوبى نيست . سالمترين نوع اين رسوب آن است كه در تهنشست سياه و تا هنگامى كه با آب آميخته است سياه نباشد . رسوب سرخرنگ نشانهء بيمارى خونى و بيمارى پرخورى است . رسوب زردرنگ نشانهء شدت گرمى مزاج و وخامت بيمارى است . رسوب سفيدرنگ ، همانطور كه گفتيم خوب است . رسوب خلمى و چركى و يا كفمانند تا پخته ، و رسوب سبز مايل بسياه بد هستند و نتيجهگيرى از بوى آنها چنان است كه بيان شد .
در مورد وضع و چگونگى هيئت رسوب ، رسوب خوب داراى قوام و رسوب بد بدون قوام است . از هم پاشيدگى رسوب نشانهاى از بادها و ناتوانى هضم است .
دربارهء وضع رسوب تفصيل ازاينقرار است .
رسوبى كه بر بالاى آب بيايد آن را « ابر » مىنامند . اگرنه تهنشين و نه بالارو باشد و معلق بماند آن را « آويزه » مىگويند . آويزه پختهتر از ابر است . بهترين رسوب آويزه آن است كه پرزه و منگولههايش رو به پائين باشند . رسوبى كه تهنشين مىشود پختهتر از آويزه و ابر است .
تا اينجا سخن ما راجع به رسوب خوب بود .
و اما دربارهء رسوب بد : در حالت تبهاى شديد ، رسوب سياه رنگ تا موقعى كه
قانون ( فارسى ) — صفحة 337
مساهمون: أبو علي سينا
ص٣٣٧