فصل نهم - ماهيچههاى آروارهى زيرين
علت اينكه حركت به عهده آروارهء زيرين است و آرواره بالائى در حركت سهمى ندارد به چند وجه است :
1 - هرآنچه سبكتر است ، براى جنبش شايستهتر مىباشد ( آرواره زيرين از آرواره زبرين سبكتر است ) .
2 - هرآنچه در داخل ، عارى از اندامهاى شريف است « 114 » كه در حركت زياد از گزند مصون نيستند ، حركت دادنش بهتر و مناسبتر است .
3 - بفرض آنكه آرواره فوقانى در حالتى بود كه بتوان به آسانى آن را به حركت درآورد ، در اين صورت مفصل آنكه با سر مشترك است تا اين حد محكم و نيرومند نبود كه مورد اعتماد « 115 » باشد .
و اما بعد ، حركات آرواره زيرين بيشتر از سه نوع حركت نيست و آن سه حركت عبارتند از : حركت گشودن دهان و دهندره ، حركت برهم نهادن ، و حركت جويدن و خرد كردن . حركت گشودن عمل آرواره را تسهيل مىكند و آن را پائين مىآورد . حركت برهم نهادن آن را بلند مىكند و حركت خردكننده آن را مىگرداند و در دو طرف حركت مىدهد .
از آنجا كه حركت برهم نهادن بايد بوسيله ماهيچهاى صورت پذيرد كه از بالا به پائين آمده باشد و به طرف بالا انقباض پيدا كند و از آنجا كه حركت دهن گشادن و دهندره بايستى با ماهيچهاى باشد كه از پائين به طرف بالا جمع شود و از آنجا كه حركت خردكننده ( جويدن ) بايد بوسيله ماهيچه مورب صورت گيرد ، براى حركت اول ( برهم نهادن ) دو ماهيچه وجود دارد كه آنها را ماهيچه گيجگاهى و رو به عقب مىنامند ؛ اين دو ماهيچه در انسان كوچك هستند زيرا اندامى را به حركت درمىآورند كه داراى حجم كم مىباشد و علاوه بر آن ماهيچههائى سبكوزن هستند ، زيرا حركاتى كه بوسيله آنها بر اندام وارد مىآيد سبك است . ليكن در تن ساير حيوانات ، اين دو ماهيچه بزرگتر از ماهيچههاى انسان است ، زيرا كه آرواره زيرين جانوران ديگر بزرگتر از آرواره زيرين انسان است و حركت دادن بوسيله اين دو ماهيچه در اعمالى نظير گاز گرفتن ، دريدن ، بريدن و خرد كردن از انسان تندتر و سختتر است .
دو ماهيچه گيجگاه نرم هستند ، زيرا به منشاشان كه همانا مغز مىباشد نزديكند و مغز جسمى است در نهايت نرمى . بين اين دو ماهيچه و مغز بجز يك استخوان ، ماده واسط ديگرى وجود ندارد .
هامش
( 114 ) - منظور از اندامهاى شريف اندامهاى مهمى مانند چشم و بينى است .
( 115 ) - نسخهء انگليسى : حركات آروارهء فوقانى سبب تضعيف پيوندش با استخوان كاسهء سر مىشد .