يادآورى مطالب گذشته ، هيچگونه شك و ترديدى در اين موضوع وجود ندارد .
وجوب بحث و مناظره :
در اين فصل به بيان وجوب بحث و مناظره در جهت روشن ساختن حق مىپردازيم و كليهء مطالبى كه در دو فصل گذشته بيان شد ، بر اين معنا دلالت دارد . افزون بر آن آيهء شريفهء
« وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ؛
« 1 » با آنان به روشى كه نيكوتر است به بحث و مناظره بپرداز . » و روايات پيروى از نبىّ اكرم و ائمه عليهم السّلام در مناظراتى كه با صوفيان و ديگران داشتهاند در كتاب احتجاج و ديگر كتب بيان گشته و رواياتى كه در آغاز احتجاج آمده ، شما را بسنده است . مضمون اين فصل مشخص است و ما تنها به يادآورى آن به نحو گذرا ، اكتفا مىكنيم . توجه داشته باشيد كه : مناظره داراى شريط و شيوهاى است و آفاتى را نيز دربر دارد كه علما و دانشمندان از جمله شهيد ثانى رحمه اللّه در كتاب « آداب المفيد و المستفيد » آنها را يادآور شده و يكى از مهمترين شرايط آن اخلاص است ، و اللّه الموفق .
ضرورت جهاد با نفس :
در اين فصل ، جهاد با نفس و مبارزه با دشمنان دين را با فراهم بودن شرايط ، مورد بررسى قرار مىدهيم كه دوازده روايت دليل بر اين معنا است :
1 - قرآن كريم در آيات فراوانى به صراحت بيان مىدارد :
جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ
« 2 » در راه خدا مبارزه كنيد . و ( فقاتلوا فى سبيل الله ؛ ) « 3 » در راه خدا نبرد انجام دهيد .
فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي ؛
« 4 » با گروه متجاوز پيكار كنيد و آياتى از اين قبيل .
2 - ضرورت دين اقتضاى چنين مبارزه و جهادى دارد زيرا مخالف و موافق در اينكه جهاد و مبارزهء با دشمنان دين از ضروريات دين اسلام است ، هيچگونه ترديدى ندارند .
3 - بر ضرورت جهاد با دشمنان خدا ، اجماع اقامه شده و در آن هيچگونه اختلافى ميان مسلمانان نيست .
هامش
( 1 ) . نحل ؛ آيهء 125 .
( 2 ) . انفال : آيه 74 .
( 3 ) . بقره : آيه 190 .
( 4 ) . حجرات : آيهء 9 .