3 - الناس بزمانهم اشبه منهم بآبائهم
امير مؤمنان عليه السلام فرمود : مردمان به زمان خويش شبيه ترند تا به زمان پدرهاى خودشان . شارح گويد : النّاس مبتداست و اشبه با مفرد بودنش خبر آن مىباشد چون علماى علم نحو در افعل تفضيل ، مفرد بودن و مذكَّر بودن را با هم ملتزم مىدانند ، و گفتهء امام : بزمانهم متعلَّق به اشبه مىباشد به اين اعتبار كه شباهت بيشتر است و قول امام بآبائهم ، به اعتبار اصالت داشتن متعلَّق به زمانهم مىباشد پس اين ايراد كه يك چيز از يك جهت هم برترى داشته باشد و هم چيزى را بر آن برترى دهند لازم نمىآيد بلكه برترى در حقيقت به مأخذ افعل تفضيل بر مىگردد و گويا چنين فرموده است : شباهت مردم به زمان خودشان زيادتر و بيشتر از شباهت آنان به پدرهايشان مىباشد . معناى اين سخن آن است كه همهء مردم بسيار با زمان موافقند و سخت به آن شبيهند ، تا آن جا كه هر گاه ببينند روزگار يك نفر را كه از نظر تبار و نژاد پستترين افراد است و كمترين آنان از نظر دانش و ادب است ، صاحب مقام و نوكر و حشم قرار داده و داراى مال فراوان و وضع خوبى است سخت او را تعظيم و تكريم مىكنند و نسبت به او كمال محبّت و دوستى را ابراز مىدارند ، اگر چه ميان او و پدرانشان دشمنى و مخالفت آشكار وجود دارد ، و هر گاه يكى را بر خلاف آن ببينند سخت حقير و پست مىشمارند ( 1 ) و نسبت به او اهانت مىكنند ، اگر چه ميان او و پدرانشان دوستى قديمى و محبّت هميشگى است .