به لحاظ چگونگى محتوا و جوانب آن ، سخت دلهرهآفرين .
اكنون بنگريم پيامى كه پيامبر خدا بايد ابلاغ مىكرد ، چه بودهاست ؛ پيامى كه او با آن همه سختكوشى در راه تبليغ آموزههاى الهى و تلاش مستمر در راه گسترش حق و رويارويى با شرك و شكن ناپذيرى و استوارگامى ، از ابلاغ آن مىهراسيد .
عالمان شيعه ( مفسّران ، محدّثان ، مورّخان و متكلّمان ) ، يكسر و بىهيچگونه ترديدى آيه را به واقعهء « غدير » مرتبط دانستهاند و محتواى پيام را « ولايت و امامت على عليه السلام » تلقّى كردهاند . بدين سان و بر اساس اين ديدگاه ، آيه در روز هجدهم ذى حجّه نازل شده است و براى تأكيد بر ولايت على عليه السلام براى آخرين بار و بهگونهاى تأثيرگذار و به يادماندنى در ميان انبوه مردمان مسلمان ؛ امّا عالمان اهل سنّت ، نه در زمان نزول ، يكداستاناند و نه در محتواى پيام ، يكرأى .
اكنون سزامند است پيش از آنكه برخى از آن ديدگاهها را بياوريم ، مفاد و مفهوم آيه را اندكى بكاويم :
1 . « بَلِّغْ ما أُنْزِلَ
؛ آنچه را نازل شده ، ابلاغ كن » .
اين جمله نشانگر آن است كه محتواى پيام ، پيشتر به پيامبر صلى الله عليه و آله القا شده بوده است و سپس ، آن بزرگوار ، مأمور به ابلاغ گشته است ؛ امّا دغدغه و دلهرهاى او را از اينكه پيام را آشكار نمايد ، باز داشته است .
2 . « وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ
؛ و اگر نكنى ، رسالتش را نگزاردهاى » .
اين عبارت ، نشانگر آن است كه آيه به روزگارى نازل شده است كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ابلاغ رسالت كرده ، حقّ آيين الهى را گزارده و آموزههاى الهى را به مردمان رسانده بوده است و اكنون ، تأكيد مىكند كه اين پيام ، از چنان جايگاهى برخوردار است كه اگر رسانده نشود ، تمام رسالت ابلاغشده تباه خواهد شد ، چنان كه گويى « رسالت » ، يكسر ابلاغ نشده است .
3 . « وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ
؛ و خداوند ، تو را حفظ مىكند » .
پيامبر صلى الله عليه و آله از چه مىهراسيد ؟ از قتل ؟ از آزار و شكنجه ؟ از غوغاسالارى مشركان و يهوديان ؟ و يا از . . . ؟ سيرهء پيامبر صلى الله عليه و آله نشانگر آن است كه او از آنچه مرتبط به خود او