3 - نظر سرخسى :
از آنچه گفتيم روشن شد كه جماعت خواندن نماز تراويح اگر مستحب بود ، مجتهدانِ شبزندهدار نافلهها را به جماعت مىخواندند ، چون هر نمازى كه به جماعت و فرادى جايز باشد جماعت در آن بهتر است ، درحالىكه جماعت خواندن آنها در عصر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و صحابه - رضوان خدا بر آنها باد - و در زمان ديگران از تابعين نقل نشده است ، پس اين قول ، مخالف همه امت ( اسلامى ) ، و باطل است . « 1 »
4 - نظر محمّد ذهنى :
در شرح حديث أبو هريره مىگويد :
رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از دنيا رفت درحالىكه امر اين چنين بود كه مردم مثل زمان آن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم بودند كه در شبهاى ماه رمضان نماز تراويح به صورت فرادى در خانههاى خود مىگزاردند .
و برخى از مردم نيز در مسجد نماز مىگزاردند يا بخاطر اينكه معتكف بودند و يا اينكه جزء اصحاب صفّه و تنها بودند و يا اينكه در خانههايشان چيزهايى بود كه آنها را از عبادت بازمىداشت ، به اين جهت مغتنم مىشمردند كه در مسجد باشند نه اينكه بخواهند با دستور آن حضرت صلى الله عليه و آله و سلم در مورد بجا آوردن نماز تراويح در خانه مخالفت كنند .
و نيز مىگويد : در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و تمام مدت خلافت أبو بكر و مدتى از خلافت عمر يعنى اول خلافتش نيز چنين بود ، ( كه مردم نماز تراويح را فرادى در خانه مىخواندند ) .
پاورقی
( 1 ) . المبسوط ج 2 ، ص 144 ، گويا از شافعى باشد .