397 . ارث
1819 - ارث
قرآن :
« خدا به شما دربارهء فرزندانتان سفارش مىكند : سهم پسر مانند سهم دو دختر است . و اگر [ همهء وارثان ] دختر [ و ] از دو تن بيشتر بودند سهم آنان دو سوم ماترك است و اگر [ دخترى كه ارث مىبرد ] يكى باشد نيمى از ميراث از آنِ اوست و براى هر يك از پدر و مادر وى ( متوفّى ) يك ششم از ماترك است . اين در صورتى است كه [ متوفّى ] فرزندى داشته باشد . . . » .
ر . ك : نساء : آيات 7 - 12 ، 23 ، 32 ، 127 ، 176 و مريم : آيهء 6 ونمل : آيهء 16 و فجر : آيهء 19 .
حديث :
6459 امام صادق عليه السلام - در پاسخ به اين سؤال كه چرا سهم الارث مرد دو برابر زن است - فرمود :
چون بر زن نه جهادى واجب است نه نفقهاى [ براى تأمين هزينهء زندگى ] و نه پرداخت ديهاى [ در مورد عاقله ] بلكه اينها به عهدهء مردان گذاشته شده است .
6460 امام رضا عليه السلام - در پاسخ به همين پرسش - فرمود : علت اينكه از ميراث به زنان نصف سهم مردها داده مىشود اين است كه زن چون ازدواج كند ، مىگيرد ولى مرد دهنده است . به همينجهت بر سهم مردها افزوده شده است و علت ديگر اينكه سهم مرد دو برابر سهم زن مىباشد ، اين است كه زن اگر احتياج پيدا كند تحت كفالت مرد است و مرد مكلّف است امور معاش او را تأمين كند و نفقهاش را بپردازد ، اما زن نه مكلّف است معاش مرد را تأمينكند و نه وظيفه دارد در صورتى كه مرد محتاج شود نفقهء او را بپردازد . به اين دلايل است كه خداوند متعال بر سهم مردها افزوده است و اين سخن خداوند عز و جل است كه مىفرمايد : « مردان قيّم زنان هستند ، بدان سبب كه خداوند بعضى از آنان ( انسانها ) را بر برخى ديگر برترى داده و [ نيز ] بدان سبب است كه [ مردان ] از اموال خود هزينهمىكنند » .
1820 - موانع ارث
6461 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : ميراثى براى قاتل نيست .
6462 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زنازاده نه ارث مىبرد و نه كسى از او ارث مىبرد .
6463 امام صادق عليه السلام : فرد مسلمان مانع [ ارث بردن ] كافر مىشود و از او ( كافر ) ارث مىبرد ؛ ولى كافر نه مانع [ ارث بردن ] مؤمن مىشود و نه از او ارث مىبرد .
1821 - ميراث پيامبران
قرآن :
« و سليمان از داوود ارث برد و گفت : اى مردم ! ما زبان پرندگان را تعليم يافتهايم و از هر چيزى به ما داده شده است . راستى كه اين همان امتياز آشكار است » .
« و من پس از خويشتن از بستگانم بيمناكم و زنم نازاست ، پس از جانب خود وليّى ( جانشينى ) به من ببخش كه از من ارث برد و از خاندان يعقوب [ نيز ] ارث برد و او را ، اى پروردگار من ، پسنديده گردان » .
حديث :
6464 الطبقات الكبرى به نقل از جعفر : فاطمه عليها السلام