174 . زهد
864 - ارزش زهد
2738 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند را با هيچ عبادتى همانند دل بركندن از دنيا نپرستيدند .
2739 امام على عليه السلام : زهد خوى پرهيزگاران است و خصلتِ هميشه توبه كنندگان .
2740 امام على عليه السلام : از خويهايى كه بيشترين كمك را به دين مىكند ، بىرغبتى به دنياست .
2741 امام باقر عليه السلام : از جملهء نجواهاى خداوند متعال با موسى عليه السلام اين بود : . . . آراستگان ، خود را براى من به زيورى نياراستند كه همانند بىرغبتى به دنيا در آنچه بدان نياز ندارند ، باشد .
2742 امام صادق عليه السلام : همهء خير در يك خانه نهاده شده و كليد آن ، دل بر كندن از دنيا قرار داده شده است .
865 - حقيقت زهد
قرآن :
« تا بر آنچه از دستتان مىرود اندوهگين نشويد و به آنچه دستتان مىآيد شادمانى نكنيد . و خدا هيچ متكبّر فخرفروشى را دوست ندارد » .
حديث :
2743 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بىرغبتى به دنيا عبارت است از كوتاه كردن آرزو و به جاى آوردن شكر هر نعمتى و پرهيز از هر آنچه خداوند حرام كرده است .
2744 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : زهد ، به معناى حرام كردن حلال [ بر خود ] نيست ، بلكه بدين معناست كه انسان اطمينانش به آنچه در دست خداست بيشتر باشد از آنچه در دست خود اوست .
2745 امام على عليه السلام : زهد در دو جمله فراهم آمده است ؛ خداى متعال فرموده : « تا بر آنچه از دستتان رفته اندوهگين نشويد و به آنچه دستتان مىآيد شادمانى نكنيد . و خدا هيچ متكبّر فخرفروشى را دوست ندارد » . بنابراين ، كسى كه براى از دست رفته افسوس نخورد و براى آنچه به دستش مىرسد شاد نشود ، هر دو جانب زهد را رعايت كرده است .
2746 امام صادق عليه السلام : زهد كليد درِ آخرت است و برائت از آتش . زهد آن است كه هر چه تو را از خدا باز دارد رها كنى ، بى آن كه بر از دست دادن آن افسوس خورى و نه بر اثر فروگذاشتنآن دچار خودپسندى شوى و نه چشمداشت گشايشى از آن داشته باشى و نه خواهان ستايشى در قبال اين كار و نه طالب عوض و جبران آن باشى .
بلكه از دست دادن آن را مايهء آسايش و بودن آن را آفتى [ براى خود ] دانى و همواره از آفت گريزان باشى و به آسايش چنگ زنى .
866 - صفات زاهد
2747 امام على عليه السلام : بى رغبت به دنيا كسى است كه در مقابل حرام ، شكيبايى خود را از دست ننهد و حلال ، او را از گزاردن شكرش غافل نسازد .
2748 امام على عليه السلام : بى رغبتان به دنيا ، گر چه [ به ظاهر ] خندانند اما دلهايشان گريان است و هر چند [ به ظاهر ] شادند ، ليكن سخت اندوهناكند ؛ و هرچند به آنچه روزىشان شده خرّم وشادمانند ، اما بر خود بسيار خشمناكند .