دينى ، دانشجويان ، محقّقان و مبلّغان دينى مواجه شد ، به گونهاى كه در مدّتى كوتاه ، بيش از بيست نوبت با ترجمههاى فارسى و اردو و در اشكال و ابعاد مختلف ، انتشار يافت . برخى از ويژگىهاى خاصّ ميزان الحكمة كه موجب موفّقيت و نفوذ آن در مجامع علمى شدهاند ، عبارتاند از :
- توجه جدّى به موضوعات غير فقهى ، مانند اخلاق ، اجتماع ، تاريخ و ديگر جنبههايى كه پيش از آن ، در حوزههاى علميه ، كمتر مورد توجّه قرار مىگرفتند ؛
- سازماندهى موضوعات با طرح و برنامهاى جديد و منظّم ؛
- معرّفى مآخذ مرتبط با عناوين و فصول ؛
- بيان ارتباطات مفهومى ميان موضوعات و عناوين ؛
- ذكر احاديث هر باب در زير آيات مرتبط قرآنى ؛
- نگاه نسبتاً جامع به جنبههاى مختلف هر موضوع ؛
- ارائهء تحليلها و توضيحات مناسب در موارد لازم .
آثار و بركات تدوين و انتشار ميزان الحكمة ، در آنچه بيان شد ، خلاصه نمىشود . علاوه بر تأثيرات علمى و فرهنگى و نفوذ اين كتاب در محافل حوزوى ، دانشگاهى و تبليغى ، تأسيس مؤسّسهء علمى - فرهنگى دار الحديث ، كه هدف اوّليهء آن ، ايجاد تشكيلاتى براى تكميل ميزان الحكمة بود و در مدّتى كوتاه ، به بزرگترين مؤسّسهء علمى و فرهنگى كشور در زمينهء حديث ، تبديل شد ، نيز مىتواند از آثار و بركات اين اثر شريف و ارزنده ، به شمار آيد .
ميزان الحكمة ، به سرعت ، جايگاه ويژهاى در عرصهء حديثپژوهى پيدا كرد و توانست موقعيت خود را در مجامع دينى و علمى و حتّى در ميان جوانان ، تثبيت نمايد . به ياد دارم در دورانى كه دانشآموز دبيرستان بودم ، بخش عمدهاى از اين كتاب را با دقّت و علاقه ، مطالعه كردم و حتّى براى تحقيقات درسى آن دوره ، از اين كتاب ، بهره مىبردم ؛ امّا با وجود تمامى ويژگىهاى بىبديل ميزان الحكمة ، همواره ذهن نگارنده به اين نكته مشغول بود كه حجم زياد و تعدّد مجلّدات كتاب و دشوارى تهيّه و حمل آن ، مشكلاتى جدّى در مسير استفادهء بيشتر افراد جامعه از اين مجموعهء حديثى ، ايجاد كرده است . از اين رو ، در همان دوران ، به مؤلّف محترم ،
منتخب ميزان الحكمة ( فارسى ) — صفحة 18
مساهمون: محمد الريشهري
ص١٨