پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۶ — صفحه 94

پدیدآورندگان:

ص۹۴
( برق البصر ) بفتح راء و ديگران بكسر راء و در قرائت شواذ . ابن عبّاس . و عكرمه و ايوب سختيانى « 1 » و حسن مفر را بفتح ميم و كسر فاء و زهرى مفر بكسر ميم و فتح فاء قرائت كرده .

دليل :

ابو على طبرسى ( مصنّف گويد ) هر كه لا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ قرائت كرده ( لا ) بنا بر گفتهء او صله مانند لائي كه در آيه ( لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ ) است . اگر گفتى لا و ما و حروفى كه زيادى هستند در ميان دو كلام ميباشند ، مانند قول خدا ( مِمَّا خَطِيئاتِهِمْ ) ( فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ ) و ( فَبِما نَقْضِهِمْ ) و در اوّل كلام زياد نيست . از اين ايراد جواب داده‌اند كه مجارى قرآن مجارى سخن واحد و سورهء واحد است و چيزى كه بر اين دلالت مىكند اينست كه گاهى چيزى را در سوره‌اى ذكر مىكند كه جوابش در سورهء ديگر ميآيد مثل قول خدا ( يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ ) « 2 » ( اى آن كسى كه قرآن بر تو نازل شده مسلّما تو ديوانه‌اى ) كه جوابش در سورهء ديگر ( ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ ) « 3 » ) تو اى ( رسول ) بنعمت پروردگار خويش ديوانه نيستى پس فصلى نيست بنا بر اين بين گفتهء او ( لِئَلَّا يَعْلَمَ ) و بين گفته‌اش ( لا أُقْسِمُ ) . و امّا آنكه لا اقسم قرائت كرده لام آن ممكن است لا مىباشد كه در بيشتر مواقع مصاحب يكى از دو نون مىباشد ( نون تأكيد ثقيله 2 - نون تأكيد خفيفه ( لأقسمنّ بالايمن ) و اين مطلب از سيبويه حكايت شده و اجازه داده و چنانچه نون ملحق با فعل در لا قسم نشده نيز لام ملحق با نون در مثل قول

پاورقی
( 1 ) ايّوب بن ابى تميمه كيسان تميمى سختيانى بفتح سين و سكون خاء ابو بكر بصريست كه در تقريب التّهذيب فوت او را در سال 135 ه ياد كرده . ( 2 ) حجر آيه 6 ( 3 ) قلم 2