دليل :
ابو على گويد : يونس گفت دبر بمعنى انقضاء بر طرف شدن و ادبر به معناى اعراض كردنست .
قتاده گويد :
وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ
( اذا ولى ) ميگويند دبر و ادبر و گفت كه تخفيف در احد الكبر اينست كه در آن همزه قرار داده شود بين الف و همزه مانند سيم فامّا حذف همزه قياس نيست و دليل آن اينست كه همزه حذف شده حذف شدنى چنانچه حذف شده در قول شاعر كه ميگويد :
و يلمها فى هواء الجوّ طالبها * و لا كهذا الّذي فى الارض مطلوب
آيا كيست كه ملامت كند او را در هواء آزاد فضا طالب آن را و نه مانند آن كسى كه در روى زمين جستجو شده است و حذف همزه در موارد عديده ، از شعر آمده ابو الاسود دوئلى به زياد بن ابيّه گفت :
يا ابا المغيرة ربّ امر معضل * فرّجته بالنكر منّى و الدّهاء « 1 »
اى پدر مغيره چه بسا امر مشكلى كه بسبب زيركى و تعقّل و فكر من حلّ و آسان شد .
و ديگرى گويد :
ان لم اقابل فالبسونى برقعا * و فتحات فى اليدين اربعا ،
اگر مقاتله نكنم مرا برقع و نقاب بپوشانيد و هر دو دست ما چهار حلقه نقره كه مخصوص بانوانست نمائيد .
هامش
( 1 ) شاهد در بيت اوّل در حذف همزه ام من و يلمها و در دوّم ، در حذف همزه از ابا لمغيره است .