پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۴ — صفحه 98

پدیدآورندگان:

ص۹۸

ابن عبّاس ( حبر و مفسر است ) گويد : مقصود در آيه ( إِنِ اسْتَطَعْتُمْ ) اين است كه اگر قدرت داريد كه بدانيد در آسمانها و زمين چيست پس بدانيد ، و اينكه اين براى شما امكان ندارد ( لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ) يعنى نميدانيد آن را مگر بوسيلهء حجّت خدا و بيان او . زجاج گويد : لا تَنْفُذُونَ إِلَّا بِسُلْطانٍ ، يعنى وقتى كه مشاهده كرديد حجّت خدا و سلطنت او را كه دلالت بر توحيد و يكتايى او مىكند . ( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ) يعنى : بكدام يك از نعمتهاى او تكذيب مى كنيد آيا باخبار او از حيرانى و سرگردانى خودتان كه چاره‌اى براى آن كنيد به عمل كردن بطاعات او و دورى از معصيت او يا بخبر دادن او از عجز شما كه شما نميتوانيد بيرون رويد مگر به حجّتى و دليلى تا آماده كنيد آن را براى آن روز . ( يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ ) ميفرستد براى شما شعله‌اى از آتش و آن شعله سبزيست كه از آتش جدا مىشود . ( وَ نُحاسٌ ) مجاهد و ابن عباس و سفيان و قتاده گويند : و آن مس گداخته و آب شده براى عذابست . سعيد بن جبير و ابن عباس در روايت ديگرى گويند : آن دود است . ابن مسعود و ضحاك گويند : آن چرك و خونست كه از دوزخيان بيرون مى آيد ، و معنا اينست كه شما بيرون نميرويد و اگر ممكن بود كه نفوذ نمائيد و قدرت بر آن داشتيد هر آينه بر شما عذابى از آتش سوزنده ارسال نميشد . و برخى گفته‌اند : معنايش اينست كه روز قيامت اين مطلب گفته مىشود : ( يُرْسَلُ عَلَيْكُما ) يعنى ميفرستد بر كسى كه از شما مشرك شود و در خبر آمده - احاطه بر مخلوقات بسبب فرشتگان و بزبانه‌اى از آتش سپس فرياد ميكنند اى