ايجاب كرده صاحب را توخيم و صاب قوم ، يعنى صاحب قوم گفته : و اليوم فاشرب ، فاليوم اشرب ، به سكون باء گفته است ، و ابو على در اسكان همزه گويد در وصل اجراء كرده مجراى آن در وقف پس آن مثل قول شاعر است كه گفته :
ببازل * وجناء او عيهل
و قول او
" مثل الحريق * و افق القصباء "
شاهد اين دو بيت حرف آخر عيّهل و قصباء است كه با وقف با تشديد آمده و اضطرار شعرى چنين ايجاب كرده است ، يعنى جايز است در وقف تشديد حرف آخر را با سكون آن .
اعراب :
أَنْ تَزُولا
مفعول له يعنى كراهة ان تزولا يا ( لئلا تزولا ) ( و استكبارا ) مفعول له است و مكر السيئ معطوف عليه و جايز است كه مصدر باشد بنا بر تقدير استكبروا استكبار فى الارض ، و ممكن است كه نيز حال باشد ، يعنى مستكبرين فى الارض ، و ممكن است كه بدل از نفورا باشد ، يعنى آمدن نذير و پيامبر نيفزود ايشان را مگر بلندى در روى زمين ، من شيء فاعل يعجز و من هم زايد است
( مِنْ دَابَّةٍ )
در محل نصب است براى آنكه آن مفعول " ترك " ( و من ) نيز زايده است .
تفسير :
سپس خداوند سبحان خبر داد از بزرگى قدرت و وسعت ملكش و گفت :
إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
يعنى خدا نگه ميدارد آسمانها را بدون آنكه به بالا بسته و يا ستون و استوانه و پايهاى در زيرش باشد و همين طور زمين را نگه ميدارد
أَنْ تَزُولا
تا آنكه نيفتند .
وَ لَئِنْ زالَتا إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَدٍ
يعنى و اگر تقدير شده باشد كه از مراكز و مدار خود سقوط كند هيچكس نيست كه بتواند آنها را نگه دارد و توان